از مصائب پیشروی آب دریاچه اورمیه تا خشکاندن 95% آن

اومود اورمولو

تیتر فوق شاید برای بسیاری از اشخاصی که امروزه با حال و روز دریاچه اورمیه آشنایی نسبی دارند کمی فانتزی بیاید، ولی به واقع همانطور که در تصویر بریده شده از روزنامه جمهوری اسلامی به تاریخ 3 اردیبهشت 1374(شماره 4597) کاملا مشهود هست، دقیقا 23 سال قبل پیشروی آب دریاچه اورمیه به حدی بود که سبب زیر آب رفتن 9 هزار و پانصد هکتار از مراتع، 2 هزار هکتار از اراضی کشاورزی، 3 واحد مسکونی، 1 واحد آموزشی و 36 پلاژ ساحلی اورمیه شده بود. در حالیکه امروز بنا به آمار رسمی و دولتی بیش از 90 دریاچه اورمیه به سبب سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، توسعه کشاورزی به میزان 2 برابر، افزایش جمعیت، سیستم آبیاری قدیمی، پل میانگذر دریاچه اورمیه، خشکسالی و ... خشکانده شده است. به واقع تک‌تک عوامل شمرده شده نشانگر نقش عمده عوامل انسانی در خشک شدن دریاچه اورمیه می باشد.

کاهش دوباره تراز دریاچه اورمیه

بنا به سخنان رئیس ستاد احیاء دریاچه اورمیه تراز آب دریاچه نسبت به مدت زمان مشابه در سال گذشته 2 سانتی‌متر کاهش داشته و به رقم 1270.84 رسیده است در حالیکه پارسال در همین موقع میزان 1270.86 ثبت گردیده است. فرهاد سرخوش در عین حال از کاهش وسعت دریاچه اورمیه خبر داده و وسعت کنونی دریاچه را 2391.33 مترمربع اعلام نموده است. حجم آب موجود در دریاچه اورمیه نیز با کاهش 50 میلیون مترمکعبی به رقم 2 میلیارد و 230 میلیون مترمکعب بیان شده است، در حالیکه حجم دریاچه اورمیه در مدت زمان مشابه در سال 1396 حدود 2 میلیارد و 280 میلیون مترمکعب ثبت شده بود.

وزارت نیرو حق‌آبه دریاچه اورمیه را نمی‌دهد

مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه با بیان اینکه منابع آب ایران بر اساس ترس و یا جهل، مدیریت میشوند از خودداری وزارت نیرو و عدم تخصیص حق‌آبه دریاچه اورمیه خبر داد. مسعود تجریشی تاکید کرده است که علارغم اولویت دوم حق‌ابه دریاچه اورمیه پس از تامین آب آشامیدنی، وزارت نیرو نیاز زیست‌محیطی دریاچه اورمیه را حتی در اولویت آخر هم قرار نداده است. تجریشی در گفتگو با ایسنا اذعان کرده که هر سال و طبق بررسی سال آبی، نیازهای پایین‌دست سدها مشخص می‌شود و ما در سال جاری به وزارت نیرو اعلام کردیم که باید در اسفند و فروردین ماه آب سدها را به سمت دریاچه اورمیه بایستی رها کنیم. ولی وزارت نیرو آب را پشت سدها نگه داشت و اجازه نداد به دریاچه اورمیه منتقل شود. وی متذکر شده که بعد از مکاتبات با وزارت نیرو، مسئولین ذیربط فقط دو روز اجازه سرازیر شدن آب به دریاچه اورمیه را داده‌اند و بعد آن را قطع کرده‌ند. وضعیت فوق گویای عدم وجود اراده جدی در دولت برای احیاء دریاچه اورمیه می‌باشد.

خشکسالی شدید در 59% از مساحت آزربایجان غربی

اومود اورمولو

بر اساس سخنان رئیس اداره تحقیقات هواشناسی آزربایجان غربی، استان با مشکل انباشت خشکسالی مواجه بوده و به سبب کاهش بارش برف در سال گذشته از نظر دخایر برفی آزربایجان غربی در وضعیت مطلوبی بسر نمی‌برد.

آمارهای رسمی از کاهش 78% حجم آب معادل برف نسبت به سال گذشته در ایران خبر می‌دهد که این به معنای مشکل در تامین آب رودخانه ها در تابستان می باشد. علارغم افزایش میزان بارش باران در حوزه آبی دریاچه اورمیه به سبب عدم مدیریت منابع آبی، بارشها مهار و ذخیره نگردیده است. آزاد توحیدی در گفتگویی که با سایت دولتی ایسنا داشته با اشاره به درصد مساحت تحت تاثیر خشکسالی آزربایجان غربی بر اساس شاخص spei اظهار داشته:

در یک دوره یک ساله تا پایان فروردین 1397؛ بیش از 59% درصد مساحت آزربایجان غربی تحت تاثیر خشکسالی شدید، 33% مساحت استان دچار خشکسالی متوسط و 7% از خشکسالی بسیار شدید رنج می برد.

آمارهای رسمی ناشی از بارش 374.3 میلی‌متری میزان باران در آزربایجان غربی طی سال زراعی جاری می باشد که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال قبل 41% افزایش یافته است. افزایش میزان بارندگی به معنای نبود خشکسالی در آزربایجان غربی نبوده است به طوریکه شدیدترین خشکسالی در آزربایجان غربی در شهرستان شوط با 62% خشکسالی ثبت گردیده است. در دیگر سو 2.6% مساحت شهر اورمیه نیز دچار خشکسالی بسیار شدید، 65% تحت خشکسالی شدید و 2.4%تحت خشکسالی متوسط بوده است.

علارغم وضعیت آبی ذکر شده متاسفانه به سبب سیاستهای تشویقی کارخانجات چغندرقند در حوزه‌ آبی دریاچه اورمیه بنا به مشاهدات میدانی اینجانب به مانند سال پیش امسال نیز با رشد چشمگیر کاشت محصول آب‌بر چغندرقند مواجه می‌باشیم، به طوریکه به احتمال بسیار زیاد رکورد سال پیش کشت چغندرقند امسال شکسته خواهد شد. در حالیکه سازمان عریض و طویلی به مانند جهاد کشاورزی با بودجه‌ کلان می توانست برنامه‌ای مدون جهت کاهش محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند را برنامه‌ریزی و تدوین کنند که به مانند سالهای گذشته اینگونه نبوده است و مسئولیت این سازمان طویل به پرداخت کود به شرکتهای خصوص در چند نوبت منحصر گردیده است.

عدم زیست آرتمیای زنده در دریاچه اورمیه

شوری مطلوب برای زیست آرتمیا 150 گرم در لیتر است که اکنون به سبب غلظت بیش از حد نمک در دریاچه اورمیه زیست آرتمیای بالغ و زنده در دریاچه ممکن نیست. تراز فعلی دریاچه اورمیه 1270.88 سانتی‌متر می باشد و با ورود به فصول گرم سال شاهد افزایش تبخیر و شروع روند کاهش دوباره سطح آب دریاچه اورمیه خواهیم بود. نیاز ایران به آرتمیا سالیانه حدود 30 تا 50 تن می باشد که به سبب خشکاندن دریاچه اورمیه، بخشی از این حجم که توسط دریاچه اورمیه تامین می شد نیز از طریق واردات جبران میگردد. 

آمارها حکایت از خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه می باشد که بنا به نظر بسیاری از فعالان بی‌طرف محیط زیست سیاست سدسازی بدون در نظر گرفتن حق‌آبه دریاچه اورمیه، افزایش سطح زیر کشت، افزایش جمعیت و... از مهمترین علل خشک شدن دریاچه اورمیه می باشند.

عدم تاثیر بارش‌های اخیر بروی روی تراز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بنا به سخنان خلیل ساعی بارش‌های چند روز گذشته در حوزه آبریز دریاچه اورمیه تاثیری بر روند خشک شدن دریاچه اورمیه نداشته است.

دبیر ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه در آزربایجان شرقی تراز سال گذشته دریاچه اورمیه را 1270.98 سانتی‌متر و تراز فعلی را 1270.76 سانتی‌متر ابراز نمود که با توجه به آمار رسمی تراز فعلی دریاچه اورمیه در قیاس با مدت مشابه سال گذشته با کاهش 22 سانتی‌متری مواجه می‌باشد.

در دیگر سو وی از تامین 45% اعتبارات احیاء دریاچه اورمیه در سال گذشته خبر داد و در عین حال از عدم وجود برنامه‌ی اجرایی برای دریاچه اورمیه در بدوجه سال 1397 نیز سخن گفت. 

کاهش تراز آب دریاچه اورمیه در حالی صورت میگیرد که بنا به آمارهای رسمی دولتی تنها استانهای آزربایجان غربی، آزربایجان شرقی و کردستان فقط طی ماههای گذشته دارای تراز بارش مثبت بوده‌اند ولی علارغم تراز مثبت بارشها در 3 استان یاد شده تاثیری بر روند کاهش سطح آب دریاچه اورمیه نداشته است. متاسفانه علارغم روند کاهش تراز آبی دریاچه اورمیه شاهد افزایش کشت چغندرقند به عنوان محصولی بسیار آب‌بر در حوزه آبی دریاچه اورمیه می باشیم به طوریکه آزربایجان غربی سال گذشته بزرگترین تولید کننده چغندرقند در ایران بود و بنا به آمار میدانی راقم این سطور به سبب سیاستهای تشویقی دولت و کارخانجات چغندرقند امسال نیز با افزایش محسوس کاشت چغندرقند مواجه میباشیم.  

سیاست سدسازی، توسعه زمینهای زیرکشت، افزایش جمعیت، سیستم‌های آبیاری قدیمی، ساخت میانگذر تبریز-اورمیه، کاهش باران، خشکسالی و... از جمله مهمترین عللی می باشند که کارشناسان بی‌طرف محیط زیست به عنوان عوامل تعیین کننده انسانی در خکشاندن دریاچه اورمیه یاد می کنند. 

انتقاد نماینده اورمیه از افزایش اراضی کشاورزی در حوزه آبی دریاچه اورمیه

بر اساس سخنان ه.ب یکی از نمایندگان اورمیه طرح طوبا و طرح توسعه‌ی کشاورزی گسترده که سبب بسط اراضی کشاورزی در حوزه آبی دریاچه اورمیه گردیده، بر شرایط فعلی دریاچه اورمیه موثر بوده است.

وی با بیان اینکه متاسفانه برای اختصاص حق‌آبه دریاچه اورمیه اقدام موثری از سوی مسئولان صورت نگرفته است، از عدم وجود همت و اراده قوی در دولتمردان برای حق‌آبه دریاچه اورمیه انتقاد کرد. 

تنها از ابتدای روی کار آمدن حسن روحانی 414 هکتار از اراضی ملی فقط در آزربایجان غربی برای اجرا طرح‌های کشاورزی واگذار شده است. متاسفانه آمار دقیقی از مقیاس و روند افزایشی زمینهای تحت کشت از اول انقلاب تا به اکنون در دست نیست. در دیگر سو بنا به آمار رسمی طی چندین سال گذشته شاهد افزایش سطح زیر کشت محصولاتی آب‌بر به مانند چغندر قند بوده‌ایم که نه تنها هیچ صرفه اقتصادی نداشته و محصولی استراتژیک نیست بلکه سبب اصراف بیش از حد آب گشته است. 

آمارهای رسمی حاکی از خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه می باشد، کارشناسان بی‌طرف محیط زیست سیاست سدسازی را مهمترین عامل انسانی در خشکاندن دریاچه اورمیه معرفی می نمایند، در کنار سیاست سدسازی حفرچاه‌ها، توسعه زمینهای تحت کشت، سیستم آبیاری سنتی، پل میانگذر دریاچه اورمیه و ... از جمله عوامل مهم شمرده می شوند. بسیاری از نمایندگان فعلی اورمیه که به سبب مسائل پوپولیستی اکنون در قامت به اصطلاح ناجی دریاچه اورمیه ظاهر شده‌اند خود در توسعه سیاست سدسازی در حوزه دریاچه اورمیه نقشی اساسی داشته‌اند. 

دریاچه اورمیه دیگر احیاء نمی‌شود

بر اساس گفته‌های پدر کویرشناسی در ایران دریاچه اورمیه را هیچ چیزی خشک نکرده مگر خود انسان. پرویز کردوانی در مصاحبه با روزنامه آفتاب یزد از عدم احیاء دوباره دریاچه اورمیه سخن گفته و در عین حال سدسازی در اطراف دریاچه اورمیه، به علاوه حفر چاه‌های متعدد را مهمترین عامل در خشک شدن دریاچه اورمیه معرفی کرده است.

کاهش 8 سانتی‌متری تراز آبی دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس سخنان مدیر استانی احیاء دریاچه اورمیه در آزربایجان غربی تراز دریاچه اورمیه نسبت به مدت مشابه در سال گذشته با کاهش 8 سانتی‌متری مواجه می‌باشد.

فرهاد سرخوش در گفت و گو با سایت دولتی ایسنا تراز فعلی دریاچه اورمیه را 1270.74 سانتی‌متر عنوان کرد که این میزان در قیاس با مدت مشابه در سال گذشته کاهش 8 سانتی‌متری را نشان می‌دهد.

علارغم افزایش بارش‌ها در حوزه آبی دریاچه اورمیه، فصل بارش و رهاسازی آب سرریز سدها شاهد روند کاهشی تراز آبی دریاچه اورمیه و تراز منفی می باشیم که نشان از بی‌اعتنائی مسئولین دولتی به مسئله احیاء دریاچه اورمیه و جلوگیری از تخریب آن می‌باشد.  آمار و ارقام دولتی حاکی از رهاسازی تاکنون 9.5 میلیون مترمکعب آب به سمت دریاچه اورمیه می‌باشد که با نگرشی به آمار و ارقامی رسمی ارائه شده می توان اذعان نمود که این میزان از رهاسازی آب نیز نتوانسته روند کاهشی تراز آب دریاچه اورمیه را به حالت ثبات درآورد. دولت حسن روحانی که در زمان انتخابات با وعده احیاء دریاچه اورمیه، تاسیس فرهنگستان زبان و ادب ترکی و آموزش زبان مادری در مناطق ترک‌نشین الخصوص غرب آزربایجان به پروپاگاندای انتخاباتی می پرداخت سوای شعارهای دهن‌پرکن و پوپولیستی تاکنون اقدام عملی جهت احیاء دریاچه اورمیه و هیچ کدام از شعارهای یاد شده انتخاباتی اقدامی ننموده است. کارشناسان بی‌طرف محیط زیستی مهمترین عامل در خشکاندن دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی بدون در نظر گرفتن حق‌آبه دریاچه اورمیه معرفی می‌نمایند.  

خشکاندن دریاچه اورمیه و کاهش مهاجرت پرندگان به تالابهای آزربایجان غربی 

رئیس اداره نظارت بر حیات‌وحش کل حفاظت از محیط‌زیست آزربایجان غربی خشک شدن دریاچه اورمیه را از دلایل کاهش مهاجرت پرندگان به تالاب‌های آزربایجان غربی عنوان کرد. 

امید یوسفی در گفت و گو با ایسنا اظهار داشت، دریاچه اورمیه در دهه‌های 70 و 80 بدلیل شرایط زیستی متنوع جزء زیستگاه مهم برای پرندگان مهاجر بود که کاهش آب دریاچه اورمیه و روند خشکی آن باعث کاهش پرندگان مهاجر در تالابهای استان آزربایجان غربی شده است. آمارها حاکی از زیست 65% تنوع پرندگان ایران در غرب آزربایجان می باشد. نقش دریاچه اورمیه که میزبان اغلب پرندگان مهاجر بود را اکنون دریاچه وان ترکیه بر عهده گرفته است. آمارها حاکی از خشکاندن بیش از 90% دریاچه اورمیه می باشد.

کاهش 23 کیلومتری وسعت دریاچه اورمیه طی 1 سال

اومود اورمولو

علارغم وجود بارندگی‌های ماه‌های گذشته و رهاسازی بخشی از آب سدها به سوی دریاچه اورمیه باز شاهد روند کاهش وسعت دریاچه اورمیه می‌باشیم به طوریکه بر اساس آمار رسمی وسعت دریاچه اورمیه در مقایسه با سال قبل همین موقع 22.91 کیلومترمربع کاهش یافته است. 

تراز کنونی دریاچه اورمیه 1270.74 متر بیان شده است که رقم یاد شده در اول مهرماه 1396 در حدود 1270.31متر ثبت گردیده بود. تراز سطح دریاچه اورمیه نسبت به سال قبل 2 سانتی‌متر و نسبت به میانگین دراز مدت 3.93 سانتی‌تر کاهش داشته است. 

ادامه روند کاهش وسعت دریاچه اورمیه در حالی صورت گرفته که بر اساس امارهای رسمی در سال آبی جاری تا روز 14 فروردین بارشهای حوضه آبریز دریاچه اورمیه با افزایش 25.8% نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه بوده است. 

تداوم کاهش وسعت دریاچه اورمیه علارغم افزایش بارشها در منطقه و قرار گرفتن در فصل بارش ناشی از عدم وجود برنامه مدون دولت برای احیاء دریاچه اورمیه و تداوم گفتمان پوپولیستی مسئولن امر می‌باشد. 

تداوم سیاست سدسازی

علارغم تاثیرات مخرب سیاست سدسازی در ایران بر روی محیط زیست الخصوص خشکاندن دریاچه اورمیه که میزبان نزدیک به 73 سد بزرگ و کوچک می باشد، وزیر نیرو در ایران از بهره‌برداری 13 سد جدید در سال 1397 خبر داده است. در حالیکه علت سیاست سدسازی در ایران تامین آب زمینهای کشاورزی بیان میگردد آمارهای کارشناسان بی‌طرف و غیردولتی محیط زیست ناشی از آن هست که تنها 10% آب پشت سدها در حوزه کشاورزی بکار بسته می شود. سدسازی در ایران دارای منافع و رانت‌های بسیاری برای پیمانکاران و مدیران دولتی می باشد و بدون نگرش به آثار سوء آن در محیط زیست سالهاست شاهد تداوم سیاست ورشکسته سدسازی در ایران میباشیم. بنا به آمار وزارت نیرو بیش از 1.041 سد در ایران وجود دارد. در عین حال بیش از 90% آب در ایران به مصرف بخش کشاورزی می رسد در حالیکه به گواه آمارهای دولتهای بسیاری از محصولات کاشته شده به هیچ وجه صرفه اقتصادی ندارند.  

بر اساس آمارهای رسمی طی سالهای گذشته  نزدیک به 90 درصد دریاچه اورمیه خشکانده شده است.

کاهش 256 کیلومتر مربع از وسعت دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس سخنان فرهاد سرخوش که در گفتگویی با خبرگزاری دولتی ایرنا اظهار داشته، وسعت دریاچه  اورمیه روز سه‌شنبه 24 بهمن سال جاری به 1856 کیلومتر مربع رسیده که این میزان نسبت به تاریخ مشابه سال گذشته، 256 کیلومتر مربع کاهش یافته است.

بنا به گفته سرخوش طی 15 سال گذشته وسعت دریاچه اورمیه بیش از 2670 کیلومتر مربع کاهش یافته است و تراز فعلی دریاچه اورمیه 1270 مترو 38 سانتی‌متر از آبهای آزاد اعلام شده است. 

دریاچه اورمیه بیش از 25 میلیارد مترمکعب آب خود را طی 15 سال گذشته از دست داده، بنا به نظر کارشناسان بیط‌رف آب و محیط‌زیست عوامل انسانی همچون سدسازی بدون مطالعه و بی‌رویه، توسعه کشاورزی و زمینهای تحت کشت، آبیاری سنتی، افزایش جمعیت و ... در خشکاندن آگاهانه دریاچه اورمیه نقش بسزائی داشته به طوریکه اکنون بر اساس آمار رسمی دولتی بیش از 95% دریاچه اورمیه خشکانده شده است. ‌بی‌تردید رانتی که به سبب سدسازی نصیب بسیاری از مسئولین دولتی شده در ساخت بی‌رویه سدها و ترویج سیاست سدسازی در ایران بی‌تاثیر نبوده است. 

بارش منفی در 28 استان و کاهش آب سدها

آمار و ارقام ارائه شده توسط شرکت مدیریت منابع آب ایران حاکی از آن هست که از ابتدای مهر ماه تا 20 بهمن سال جاری میزان بارش ها در ایران به 46.5 میلی‌متر رسیده است که این میزان بارندگی در مقایسه با میانگین دوره‌های مشابه دراز مدت 63.4% و نسبت به دوره مشابه سال گشته 48.3% کاهش نشان می‌دهد. در عین حال شرکت مدیریتمانبع اب تاکید کرده که 28 استان در قیاس با سال گذشته با بارش منفی مواجه‌اند. از سوی دیگر بر اساس آمارهای رسمی وزارت نیرو از ابتدای مهر ماه تا 18 بهمن سال جاری حجم ذخیره آب 177 سد بزرگ در 6 حوزه آبی دریاچه اورمیه، دریای خزر، هامون، خلیج عرب، هامون و سرخس 20.27 میلیارد مترمکعب ارزیابی شده است که حجم آبی سدهای موجود در حوزه‌های آبی ششگانه در مقایسه با سال پیش 15% کاهش یافته است. در واقع جغرافیای ایران با یک بحران جدی آب روبروست.

تداوم سیاست سدسازی در ایران

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر عامل شرکت منابع آب ایران حدود 108 سد در حال ساخت می باشد که اغلب سدها بزرگ بوده و 29 سد باقی‌مانده اولویت دارند. محمد حاجی رسولی با اشاره به برنامه ششم توسعه برای ساخت 29 سد الویت‌دار برای تامین آب شرب از آبگیری 6 سد در غرب ایران خبر داده است.  وی با اشاره به برنامه پنجم توسعه از اتمام ساخت 173 سد خبر داده و اظهار نموده است که بجز در حوضه آبریز خزر که در برنامه هفتم توسعه حدود 10 تا 15 سد قابل اجراست ، دیگر ظرفیتی برای ساخت سد نداریم.

کارشناسان بی‌طرف آب و محیط زیست سیاست سدسازی در ایران را از جمله عوامل تعیین کننده در خشکاندن دریاچه‌ها و تالاب‌های متعدد از جمله دریاچه‌ اورمیه معرفی میکنند. بر روی حوضه آبی دریاچه اورمیه بیش از 74 سد ساخته شده است که لیست اسامی سدها قبلا در وبلاگ اخبار دریاچه اورمیه به تفصیل گردآوری شده است.

رکورد کمترین بارش پاییزی در 67 سال گذشته در ایران

با توجه به آمار رسمی دولتی پاییز امسال کم بارش ترین سال در طی 67 سال گذشته بوده است. برای مثال میزان بارش  پاییزی در استان‌های آزربایجان غربی و آزربایجان شرقی ۱۱۵ میلی‌متر گزارش شده که نسبت به مدت مشابه 20% کاهش را نشان می‌دهد و در مقایسه با 50 سال گذشته با 15% افت مواجه میباشد. در خوشبینانه‌ترین حالت اگر نیمی از روزهای باقی‌مانده زمستان هم یکسره باران ببارد، تاثیر چندانی بر کاهش‌ بارندگی ماه‌های گذشته نخواهد داشت. در دیگر سو کاهش بارندگی در سالهای اخیر سبب استفاده بیش از حد و نابجا از منابع آبی غیرقابل برگشت زیرزمینی را به همراه آورده است. جغرافیای ایران سالهاست که با خشکسالی مواجه هست، برای مثال گزارشاست دولتی و رسمی حاکی از خشکسالی متوسط در حوضه دریاچه اورمیه حدود 70% و خشکسالی بسیار شدید حدود 15% می باشد در حالیکه 10 از جغرافیای ایران دچار خشکسالی بسیار شدید، 40% خشکسالی شدید و 38% دچار خشکسالی متوسط گزارش شده است. 

مرکز پژوهش‌های مجلس ایران نیز از بحرانی‌تر شدن وضع آب و تغییرات اقلیمی مثل افزایش دما و کاهش بارندگی در 15 سال گذشته خبر داده است. در گزارش یاد شده علاوه بر ارائه آمار کاهش بارندگی در طی 10 سال گذشته، به تبعات کاهش بارش و کاهش حجم جریان‌های سطحی نیز پرداخته و تاکید کرده که در 10 سال گذشته حدود 44%، حجم روان‌آب‌ها کاهش یافته است. در بخشی از گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس آمده است؛ در حال حاضر حدود 120 میلیارد مترمکعب از ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی از دست رفته است. با توجه به کل ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی ایران که رقمی حدود 500 میلیارد مترمکعب است، می‌توان گفت حدود یک‌چهارم ذخایر استاتیک منابع آب زیرزمینی ایران نابود شده‌اند. آمارهای رسمی حکایت از آن دارد که در ایران حدود 760 هزار حلقه چاه وجود دارد که حدود 420 هزار حلقه آن مجاز و حدود 340 هزار حلقه آن نیز غیرمجاز است، یعنی در خوشبینانه‌ترین حالت 45% کل چاه‌های موجود در ایران غیرمجاز هستند. علاوه بر کاهش باران در ایران آمارها حاکی از گرم شدن 2 درجه‌ای جغرافیای ایران طی 48 سال گذشته می باشد.
کاشت بیش از حد مجاز چغندرقند در آزربایجان غربی

استاندار آزربایجان غربی در نشستی با مدیران عامل پنج کارخانه قند آزربایجان غربی با توجه به شرایط دریاچه اورمیه و کم‌آبی از افزایش کاشت چغندرقند به عنوان یک محصول آب‌بر انتقاد نموده و کاشت چغندرقند را متضاد با منافع آزربایجان غربی اعلام نمود. در عین حال محمد مهدی شهریاری خواستار نظارت دقیق جهاد کشاورزی در مورد میزان سهمیه چغندرقند آزربایجان غربی را خواستار شد. در مقاله‌ای تحت عنوان "سیاست ترویج کاشت چغندر قند به بهای خشک کردن دریاچه اورمیه" دقیقا به سیاست آگاهانه تشویقی کارخانه قند اورمیه در ترویج کاشت چغندقند به تفصیل سخن گفته‌ام، در عین حال باید افزود سیاستهای تشویقی کارخانه چغندرقند اورمیه و عدم نظارت سازمان جهاد کشاورزی در سالهای گذشته سبب ترویج و توسعه سیاست کاشت چغندرقند در اورمیه شده و به باورم در سال پیش‌رو نیزمطمئنا شاهد افزایش کاشت چغندرقند، این محصول آب‌بر در اورمیه و آزربایجان غربی خواهیم بود.

بیش از 90% دریاچه اورمیه خشک شده است

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر گروه آب و هواشناسی و استاد اقلیم شناسی دانشگاه تبریز بیش از ۹۰% دریاچه اورمیه خشک شده است.

"بهروز ساری صراف" در گفت‌وگوئی که با سایت دولتی خبرگزاری دانشجویان ایران داشته، اظهار کرده است که: طبق آمار منتشر شده در سایت شرکت آب منطقه‌ای استان آزربایجان غربی در ۲۴ آذر ماه، حجم آب موجود در دریاچه اورمیه برابر با یک میلیارد و ۶۶ میلیون‌متر مکعب بوده و این در حالی است که طبق میانگین دراز مدت ۳۰ ساله، میزان آب موجود در دریاچه باید برابر با ۱۶ میلیارد متر مکعب باشد! در عین حال او افزوده است: اعداد را بیش از حد برجسته نکنیم. دریاچه‌ اورمیه از فرم دریاچه خارج و تبدیل به بستر نمکی یا پلایا شده است. همه تلاش‌ها نیز برای جلوگیری از خیزش نمک است. ثابت نگه داشتن تراز دریاچه اورمیه آن هم زیر حد نرمال افتخار بزرگی نیست. 

مدیر گروه آب و هواشناسی و استاد اقلیم‌شناسی دانشگاه تبریز با بیان این‌که ۱۵ سال پیش برخی هشدار محققان و دانشگاهیان مبنی بر خشکی دریاچه‌ی اورمیه را سیاه‌نمایی خواندند، اظهار کرده: بی‌توجهی به هشدارها، نبود منشور محیط‌ زیست، جای خالی کرسی‌های آزاداندیشی در مسائل زیست محیطی، نبود حمایت ملی از محیط زیست و اجرایی نشدن قوانین و حمایت از برخی کارخانجات آلاینده به بهانه‌ی حمایت از تولید و اشتغال نتیجه‌ای جز تخریب محیط زیست ندارد.

مدیر گروه آب و هواشناسی و استاد اقلیم شناسی دانشگاه تبریز در بخش دیگری از سخنانش بی‌توجهی مسئولان ذی‌ربط نسبت به بحران خشکی دریاچه‌ی اورمیه و نبود قوانین مصوب برای کشاورزان و مردم، را به عنوان عواملی ذکر کرد که مردم خشکی دریاچه اورمیه را یک بازی خبری تلقی کنند. مسئولان به مردم نیاز دارند، از این‌رو می‌کوشند مردم را ناراحت نکنند. هیچ هشدار جدی و قانون تصویب شده‌ای در این‌باره وجود ندارد. علاقه‌ی مردم ما هم در شعار خلاصه شده و هیچ تغییر مثبت و موثری در مصرف آب و الگوی کشت توسط مردم و مسئولان دیده نمی‌شود!

هدررفت منابع آبی در حوزه کشاورزی 

تولید سالانه‌ی یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن چغندرقند و تبدیل ۵۰۰ هزار هکتار از اراضی شیب‌دار به باغ از جمله سیاست‌های مدون در برنامه‌ی توسعه‌ی ششم است که بدون توجه به میزان آب مورد نیاز به احداث باغ و کشت چغندر تدوین شده و با توجه به این‌که اراضی موجود در حاشیه‌ی دریاچه‌ی اورمیه یکی از کانون‌های اصلی کشت چغندر با نیاز آبی فراوان است، اجرای این طرح، بحران خشکی را تشدید خواهد کرد. منابع آبی ما قانونی به هدر می‌روند. تا زمانی که بحران دریاچه‌ی اورمیه و کم‌آبی از سوی مسئولان جدی گرفته نشود، نمی‌توان از مردم انتظار داشت. با وجود چنین طرح‌هایی در برنامه‌ی ششم توسعه‌ مردم نیز بحران آب را جدی نمی‌گیرند و اگر محصولاتی با نیاز آبی زیاد کشت کنند، کار غیرقانونی انجام نداده‌اند، چون مجوز آن در برنامه‌ی توسعه‌ی کشور و از سوی مسئولان صادر شده است. مردم زمانی خود را موظف به اجرای قوانین می‌دانند که مسئولان را جدی و صادق ببیند. در عین حال با وجود منابع آبی محدود و بحران خشکی دریاچه اورمیه، نمایندگان هم وعده‌ی سدسازی به مردم می‌دهند. مردم این مغایرت در بیانات و قوانین مصوب را به وجود اهداف پنهان و سیاسی تعبیر می‌کنند.

آلودگی هوای شهرهای اطراف دریاچه اورمیه

بنا به باور بهروز ساری صراف رابطه‌ی معنی‌دار میان آلودگی هوای شهرهای هم‌جوار و خشکی دریاچه‌ اورمیه وجود دارد.‌ طبق مطالعات و مستندات علمی، بحران ریزگردها و خیزش نمکی علاوه‌بر استان‌ها، کشورهای هم‌جوار را نیز تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. ریزگردها با ورود به لایه‌های فوقانی جو از طریق کانال هوایی تروپوسفر به استان‌های مجاور و حتی کشورهای همجوار و مناطق دور دست نیز منتقل شده و می‌تواند تبدیل به یک بحران بین‌المللی شود.

عدم اعتبار برای احیاء دریاچه اورمیه در بودجه سال 1397

نماینده مردم قوشا‌چای(میاندوآب)، سایین قالا(شاهین دژ) و تیکان تپه(تکاب) در مجلس ایران نیز طی گفتگویی که با خبرگزاری خانه ملت داشته است به سلسله عواملی که مسبب خشک شدن دریاچه اورمیه می باشند اشاره نموده است. وی توسعه باغات اطراف دریاچه اورمیه که آب فراوانی برای آنها مصرف می‌شود، سدهایی که در پی سوء مدیریت ایجادشده و میزان برداشت آب را افزایش داده و کاهش بارش باران از از جمله مهم‌ترین علل وضعیت کنونی دریاچه اورمیه نامیده است.

هاشمی با انتقاد از عدم تخصیص اعتبارات کافی برای احیای دریاچه اورمیه تصریح کرده است: بی‌تردید عدم توجه به وضعیت دریاچه اورمیه بحرانی فراگیر را ایجاد می‌کند، بنابراین باید در جهت پیشگیری از این بحران تامین اعتبارات لازم برای احیای دریاچه اورمیه در زمره اولویت‌های لایحه بودجه 1397 قرار می‌گرفت، و این در حالی است که عدم تامین اعتبارات این بخش یکی از نگرانی‌های مهم ستاد احیای دریاچه اورمیه بوده، تاجایی که بارها مسئولان آن اعلام کرده‌اند که منابع کافی برای احیای دریاچه اورمیه در اختیار آنها قرار نگرفته است.

اقدامات صورت گرفته برای احیاء دریاچه اورمیه

نماینده مردم قوشا‌چای(میاندوآب)، سایین قالا(شاهین دژ) و تیکان تپه(تکاب) در بخش دیگری از سخنانش به اقدامات مرتبط به احیاء دریاچه اورمیه از سوی دولت پرداخته وی می‌گوید: مجموعه اقداماتی که برای احیای دریاچه اورمیه پیش از این وعده داده شده بود، از سطح نگارش طرح روی کاغذ عبور نکرده است در عین حال یکسری اقداماتی هم که برای کاهش مصرف در بخش کشاورزی قرار بوده به صورت آبیاری تحت فشار انجام شود عمدتا به سرانجام نرسیده است، ما هم ‌اکنون به سمت تخریب و نابودی کامل دریاچه اورمیه پیش می‌رویم، بنابراین وضعیت دریاچه اورمیه نه تنها بهتر نشده، بلکه بدتر هم شده است.

تداوم کاهش بارش باران

بر اساس سخنان وزیر نیرو میزان بارش فصل پاییز در ایران ۲۵% کمتر از مدت مشابه سال گذشته و ۵۰% درصد کمتر از متوسط درازمدت بارش ها بوده است. کاهش 25% بارش پاییزی در حالیک می باشد که این میزان در حوزه آبریز دریاچه اورمیه از سوی مسئولین بیش از ۲۸% گزارش شده است. وی تصریح کرده که تا پایان فصل زمستان نیز پیش بینی می شود حدود ۱۵% درصد در بهترین حالت کمتر از سال گذشته بارش خواهیم داشت. کاهش میزان باران در حالی می باشد که بنا به سخنان عیسی کلانتری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، ۷۰% مشکلات ایران از آب بوده و کشور با بحران آب روبرو می باشد، به طوریکه اگر این روند ادامه یابد کشور با خطر خشکسالی و نابودی مواجه می‌شود.

فرسایش ۵۰% اراضی آزربایجان غربی

رئیس انجمن علوم خاک و دبیر دومین همایش بزرگداشت روز جهانی خاک در آزربایجان غربی اظهار داشته است که: ۵۰% اراضی آزربایجان غربی به خصوص منطقه جنوب استان تحت تاثیر فرسایش خاک هستند. بنا به سخنان وی دو و نیم برابر فرسایش جهانی فرسایش خاک در ایران وجود دارد و پنج برابر بودجه عمرانی ایران برای بهبود ساختار خاک به هدر می رود. باید اشاره کرد که تولید ۱ سانتی‌متر خاک نیاز به ۷۰۰ سال زمان  می باشد. 

سیاست سدسازی در ایران سبب خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه ها شد

اومود اورمولو

بر اساس سخنان عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در همایش علل و راه‌کارهای مقابله با بحران کمی و کیفی آب ساخت 1330 سد در ایران مسبب اصلی خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها، به زیر آب رفتن روستاها و آثار تاریخی، پاین‌ رفتن آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین، حرکت ریزگردها، کاهش چشمگیر رفاه جامعه و .... بوده است.

بنا به سخنان احمد خاتون‌آباد بیشترین سدهای ساخته شده در دو استان‌ آزربایحان شرقی و خراسان رضوی واقع شده‌اند که هر دو استان نیز هم‌اکنون با مشکل آب دست به گریبان‌اند.

حمید چپ‌چیان 2 سال پیش نیز به عنوان وزیر نیرو افراط در سیاست سدسازی را عمده دلیل خشک شدن دریاچه‌ها و تالاب‌هائی نظیر اورمیه، بختگان، گاوخونی و ... نامیده بود. بر اساس آمار رسمی بر روی حوزه آبی دریاچه اورمیه بیش از 73 سد بزرگ و کوچک ساخته شده که فهرست تمامی سدها قبلا در وبلاگ اخبار اورمیه منتشر گردیده است.

در دیگر سو معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا عدم کاهش 40% مصارف آب کشاورزی آزربایجان غربی مترادف با عدم احیاء دریاچه اورمیه نامیده است. رحیم میدانی با اشاره به منابع محدود آب جغرافیای ایران که بیش از 92% آب نیز در بخش کشاورزی مصرف می‌شود از کشت بیش از 90% محصولات غذائی به صورت کشت آبی خبر داده در حالیکه در اغلب کشورهای دنیا 60% تولیدات از کشت دیم و تنها 40% از کشت آب تامین می‌شوند اشاره داشته است. سخنان معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا در حالی بیان گردیده که طی 3 دهه گذشته میزان زمین‌های زیر کشت در ایران بیش از 3 برابر گردیده و به طبع آن مقدار مصرف آب نیز به مراتب افزایش چشمگیری داشته است.  

بنا به باور بسیاری از تحلیلگران بی‌ط‌رف، کشت بسیاری از محصولات در بسیاری از مناطق جغرافیای ایران از بعد اقتصادی مقرون به صرفه نیست و میزان آب و هزینه‌ای که جهت به بار آوری اغلب محصولات بکار برده می‌شود بسیار بیشتر از ارزش محصولاتی می‌باشند که دارای هیچ ارزش استراتژیکی نمی‌باشند.   

سوای بارش‌های ماه‌های اخیر در حوزه آبی دریاچه اورمیه که دولت نقشی در آنها نداشته اینکه کدام برنامه مدون و اجرا شده دولت سبب افزایش چندسانتی‌متری سطح آب دریاچه اورمیه گردیده هنوز مشخص نیست، دریاچه اورمیه در ماه‌های مشابه سال‌های گذشته که در وضعیت به مراتب وخیم‌تری نیز بوده در ماه‌های مشابه به سبب بارشها با افزایش گذرای چند سانتی‌متری سطح آب مواجه بوده ولی با ورود به ماه‌های گرم که دما و به طبع آن تبخیر آب زیاد می‌گردد با کاهش قابل مشهودی مواجه گردیده است. در ماه‌های پیش رو نیز شاهد چنین روندی خواهیم بود، علاوه بر آن آمارهای رسمی حکایت از آن دارند که دریاچه اورمیه بیش از 25 میلیارد مترمکعب دارای کمبود آب مواجه هست. 

عدم تاثیر بارش‌ها در افزایش سطح آب دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

مشاور وزیر نیرو در امور محیط زیست در گفتگوئی که با روابط عمومی وزارت نیرو(پاون) داشته یکی از علل خشک شدن دریاچه اورمیه را خشکسالی‌های اخیر و توسعه باغات و مزارع آبیاری شونده بیان نموده است.

بر اساس گفته‌های بهرام طاهری تنها طی 30 سال اخیر 300.000 هکتار بر اراضی باغات و مزارع تحت کشت افزوده شده و این یعنی 1.5 برابر بر زمین‌های آبیاری شونده حوضه دریاچه اورمیه افزوده شده است. متاسفانه ایشان به مسئله مقرون به صرفه بودن یا نبودن محصولات کاشته شده کشاورزی در منطقه هیچ اشاره‌ای ننموده است در حالیکه بسیاری از آمارها و ارقام دولتی حاکی از آن هست که اغلب محصولات کشت شده در حوض دریاچه اورمیه در قیاس با محصولات وارداتی مقرون به صرفه نمی باشند.     

طاهری بدون ارائه آمار و ارقام مستندی سخن از ممنوعیت برخی کشت‌ها که نیازمند آب زیادی می‌باشند خبر داده در حالیکه ما به عنوان ساکنین حوضه دریاچه اورمیه شاهد چنین روندی نبوده‌ایم. بر اساس آمار دولتی 29% جمعیت حوضه آبریز دریاچه اورمیه به کشاورزی مشغول می باشند.  

مشاور وزیر نیرو در امور محیط زیست با اشاره به بالانس متوسط بلند‌مدت ورودی و خروجی آب دریاچه اورمیه در بازه زمانی بزرگتر از بالانس منفی دریاچه اورمیه خبر داده است.   

کاهش 8 سانتی‌متری سطح تراز آب دریاچه اورمیه

گزارش منتشر شده توسط اداره پارک ملی دریاچه اورمیه سطح تراز آب پارک ملی دریاچه اورمیه نسبت به سال قبل در همین تاریخ با کاهش 8 سانتی‌متری مواجه می باشد. سطح تراز آب دریاچه اورمیه در روز 23 بهمن 1394 برابر با 1270.54 بیان شده است.

آمارهای دولت ایران حاکی از ان هست که شاهد بارش باران در ماه جاری در پارک ملی دریاچه اورمیه به میزان 24.1 میلی‌متر بوده‌ایم که در سال گذشته در همین تاریخ نیز 32.9 میلی‌متر باران به ثبت رسیده است. آمار دولتی ارائه شده دقیقا اشاره‌گر کاهش میزان بارندگی در منطقه نسبت به سال گذشته می باشیم. 

بسیاری از کارشناسان بی‌ط‌رف محیط زیست مهمترین عامل خشکاندن دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی در حوضه آبریز دریاچه اورمیه بدون مد نظر قرار دادن حق آبه دریاچه اورمیه معرفی می‌کنند، بر اساس آمارهای رسمی تاکنون 73 سد بزرگ و کوچک بر روی حوضه آبریز دریاچه اورمیه ساخته شده است.

در حال حاضر آرتمیای زنده در دریاچه اورمیه وجود ندارد

اومود اورمولو

بر اساس سخنان یوسف‌علی اسدپور به علت اشباعیت آب دریاچه اورمیه اکنون در دریاچه اورمیه آرتمیای زنده‌ای وجود ندارد. رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای ایران وضعیت چرخه زیستی آرتمیا را بحرانی تلقی نموده است. در صورت انقراض کامل آرتمیای دریاچه اورمیه شاهد رخت بربستن گونه‌ی جانوری از کره زمین خواهیم بود، چونکه آرتمیای موجود در دریاچه اورمیه در هیچ کجای دنیا یافت نمی شود و مختص اورمیه می باشد.  

گری لوئیس: دریاچه اورمیه به روزهای پرشکوه خود باز نمی‌گردد

نماینده مقیم برنامه توسعه سازمان ملل و هماهنگ کننده سازمان ملل متحد در ایران طی یادداشتی به وضعیت دریاچه اورمیه پرداخت، گری لوئیس در مورد دریاچه اورمیه نوشت:

من عواقب ناشی از مصرف بیش از اندازه آب را از نزدیک در دریاچه اورمیه دیدم. توسعه کنترل نشده و مصرف بیش از اندازه باعث شده تا آب دریاچه اورمیه به مقدار بسیار زیادی خشک شود. مانند دریاچه ی آرال در آسیای مرکزی.

از صحنه‌هایی که دیدم متاثر شدم. من در محیطی خشک، سرشار از نمک و سفید ایستاده بودم که روزگاری دریاچه‌ای با ابهت و زیبا بود. دیدن این صحنه من را شوکه کرد. من می‌توانستم نمک را در دهانم حس کنم. با خودم فکر می‌کردم زندگی برای مردم این منطقه با این همه نمکی که در هوا هست چگونه می‌تواند باشد؟ چه اتفاقی برای محصولات کشاورزی این منطقه می افتد؟ و چه اتفاقی برای میوه‌هایی که مزه شوری می‌دهند و در کنار جاده افتاده‌اند، می‌افتد؟ اینها همه گوشه چشمی از مشکلاتی است که انسان‌ها آنها را پدید آورده‌اند. 

سازمان ملل متحد همراه با دولت ایران، مقامات محلی و استانی به کشاروزان آموزش می‌دهد که چگونه از آب کمتری استفاده کنند. آبی که ذخیره شده می‌تواند دریاچه اورمیه را مجددا پر کند. "این دریاچه به روزهای پرشکوه خود باز نمی‌گردد اما تا حدودی ترمیم خواهد شد". دولت ژاپن با کمک‌های سخاوتمندانه خود به احیای دریاچه اورمیه کمک می‌کند و نشان می‌دهد مشکلات زیست محیطی به مرزها محدود نمی‌شود و نیازمند توجهی جهانی است.

بی‌تردید مقصود گری لوئیس از مصرف بیش از اندازه آب را می توان توسعه بخش کشاورزی در عین حالی که مقودن به صرف نیست شرح نمود، طی 36 سال گذشته زمین‌های زیرکشت در حوزه دریاچه اورمیه به 2 برابر افزایش یافته و بی‌تردید سبب اتلاف بیشتر آب گردیده است. در حالیکه نه محصولات استراتژیکی کشت شده و نه حجم آبی که برای تولید بکار رفته قابل قیاس با ارزش محصولات تولید می باشد، برای مثال بسیاری از محصولات تولیدی در منطقه را می توان از طریق کشورهای همجوار و با هزینه به مراتب کمتری تهیه نمود.  

کاهش 10 سانتی‌متری تراز سطح آب دریاچه اورمیه   

بر اساس آمار رسمی دولت ایران تراز سطح آب دریاچه اورمیه در 12 بهمن ماه سال جاری به ‌یک‌هزارو دویست و هفتاد متر و 48 سانتی‌متر از سطح دریا رسیده که در مقایسه با همین تاریخ در سال گذشته شاهد کاهش 10 سانتی‌متری سطح تراز آب دریاچه اورمیه می باشیم. در حالیکه بارندگی‌های روزهای اخیر نیز در قیاس با میزان بارش مشابه در سالهای گذشته نه روند نزولی داشته است.

کاهش 330 کیلومتر مربعی مساحت دریاچه اورمیه

بر اساس سخنان نماینده ستاد احیاء دریاچه اورمیه با خبرگزاری دولتی مهر بیش از 330 کیلومتر از مساحت دریاچه اورمیه کاهش یافته است. بر اساس نظرات خلیل ساعی احیاء دریاچه اورمیه کار 1 یا 2 سال نیست و ستاد احیاء دریاچه اورمیه احیاء دریاچه را تا پایان سال 1402 پیش‌بینی نموده است.  

یادآور شویم بسیاری از کارشناسان بی‌طرف ممترین علت خشکانیدن دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی بدون در نظر گرفتن حق آبه دریاچه اورمیه معرفی می نمایند، اکنون بیش از 73 سد بزرگ و کوچک در حوزه آبی دریاچه اورمیه ساخته شده است. 

کاهش 11% بارش در آزربایجان غربی، احیاء کل دریاچه اورمیه امکان‌پذیر نیست

اومود اورمولو

بر اساس سخنان مدیر کل هواشناسی آزربایجان غربی با سایت فارس نیوز در سال زراعی جاری آزربایجان غربی با کاهش 11% بارش نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته مواجه می باشد.  

صادق ضیائیان از کاهش 80% بارش در شهر سولدوز(نقده) که معادل 145 میلی‌متر می باشد خبر داده است در حالیکه سال گذشته در سولدوز آزربایجان 262 میلی‌متر بارش باریده بود. پلدشت نیز با کاهش میزان بارندگی مواجه بوده به طوریکه امسال 86 میلی‌متر بارش داشته در حالیکه سال گذشته 118 میلی‌متر بارش داشته بود. هر چند که امسال بعضی از شهرها همچون ماکو و سردشت با افزایش بارش مواجه بودند ولی آمار کل بارندگی آزربایجان غربی حاکی از کاهش 11% بارش نسبت به سال گذشته می باشد.

سوای کاهش 11% بارش در آزربایجان غربی جغرافیای ایران با بحران آب مواجه می باشد، برداشت از آب‌های تجدیدناپذیر اکنون 97 میلیاردمتر مکعب هست در حالیکه می باید تنها 27 میلیاردمترمکعب از این منابع آبی برداشت می باشد. یکی از علل قطع حق‌آبه دریاچه اورمیه نیز همین مسئله می باشد.      

در دیگر سو بر اساس سخنان دبیر کارگروه آب ستاد توسعه فناوری آب، خشکسالی، فرسایش و محیط‌زیست ایران احیاء کل دریاچه اورمیه امکان‌پذیر نیست.

علی‌اصغر اعلم‌ الهدی با توجه به اهمیت چالش‌های کمی و کیفی آب و در نظر گرفتن منابع آب موجود ایران احیاء کامل دریاچه اورمیه را تا مدت‌های طولانی امکان‌پذیر ندانسته و بنا به گفته‌ی وی ممکن است تبعات نامطلوبتری برای دریاچه اورمیه داشته باشد، البته ایشان به تبعات نامطلوب احیاء کامل دریاچه اورمیه هیچ اشاره‌ای نداشته‌اند.

مهناز اسلامی مدیر عامل انجمن سبزاندیشان تبریز نیز در مصاحبه‌ای با سایت دولتی مهر داشته از خطرات نمک موجود در دریاچه اورمیه سخن رانده است. بنا به گفته‌های ایشان نمک موجود در دریاچه اورمیه آزمایش گردیده و بنا به نتایج دارای عناصر سمی بسیار خطرناکی می باشد که حتی قابلیت مصرف صنعتی نیز ندارند و با پخش آنها به صورت‌ طوفانی های نمکی سلامتی میلیونها انسان در منطقه با خطر مواجه خواهد شد به طوریکه از آثار مضر نمک‌های دریاچه اورمیه می توان به بیماریهای لاعلاج ریوی، تنفسی، پوستی، سقط‌جنین در انسان و دام و حتی جهش‌های ژنتیکی اشاره نمود.    

کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست سیاست نادرست سدسازی، سیستم آبیاری قدیمی، مدریت غلط منابع آبی و ... را از مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه معرفی میکنند.

وجود 5 میلیارد تن نمک سبب عدم بازگشت دریاچه اورمیه به تراز اکولوژیک‌اش خواهد شد

اومود اورمولو

در همایش حامیان محیط‌زیست با رویکرد توسعه کیفی محیط‌زیستی مرضیه لک عضو هیات علمی پژوهشکده علوم زمین وجود 5 میلیارد تن نمک موجود در دریاچه اورمیه را عاملی در عدم بازگشت این دریاچه به تراز اکولوژیک‌اش  معرفی نمود.

بنا به گفته لک کف دریاچه اورمیه انباشته از نمک بوده و هر چه آب وارد دریاچه گردد تبخیر خواهد شد در عین حال شوری آب دریاچه اورمیه 400 گرم بر لیتر می باشد و دریاچه اورمیه بخش اصلی حجم آب خود را از دست داده است. با این حجم از شوری برگشت دریاچه اورمیه به تراز اکولوژیک خود ناممکن هست.

عضو هیات علمی پژوهشکده زمین اذعان نمود ما باید حجم شوری آب دریاچه اورمیه را به 250 گرم بر لیتر برسانیم و برای این کال حجم بسیار زیادی آب نیاز هست، اگر این کار تحقق یابد نمکهای دریاچه اورمیه شروع به حل شدن خواهند نمود. وی اشاره نمود که ما مجبوریم نمک دریاچه اورمیه کاهش دهیم. 

علارغم وضعیت بغرنج دریاچه اورمیه تاکنون شاهد کوچکترین اقدام عملی از سوی دولت ایران در جهت احیاء دریاچه نمی باشیم به طوریکه سرنوشت دریاچه اورمیه نه به طریق متدهای علمی جهت احیاء آن بلکه به بارش‌های موجود در منطقه گره خورده است که با در نظر گرفتن حجم آبی بالغ بر 25 میلیارد مترمکعب و میزان بارش سالیانه حوضه آبریز دریاچه اورمیه می توان گفت دولت دریاچه اورمیه را به حال خود رها کرده است.  البته لازم به یادآوریست که بر اساس سخنان مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه آذر ماه امسال دریاچه اورمیه با کاهش 28 سانتی‌متری آب در قیاس با 2 سال گذشته در همین تاریخ مواجه می باشد.

کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه سیاستهای سدسازی دولت ایران، افزایش خاکهای زیرکشت، سیستم آبیاری قدیمی و ... معرفی می کنند.

کاهش 28 سانتی‌متری تراز آب دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس سخنان مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه آذر ماه امسال دریاچه اورمیه با کاهش 28 سانتی‌متری آب در قیاس با 2 سال گذشته در همین تاریخ مواجه می باشد.

مسعود تجریشی در گفتگوئی که با سایت دولتی ایسنا داشته اذعان نموده که طی 20 سال گذشته هر ساله 40 سانتی‌متر از سطح آب دریاچه اورمیه کاهش یافته است. وی اشاره نموده است که اکنون دریاچه اورمیه 2.5 میلیارد مترمکعب آب دارد و تراز آن 1370.25 است. بنا به گفته مسئولین محیط زیست دریاچه اورمیه اکنون در حدود 20 الی 25 میلیارد مترمکعب با کمبود آب مواجه می باشد.

علارغم اینکه کارشناسان بی‌طرف محیط زیست پس از سیاست سدسازی دومین عامل خشکاندن دریاچه اورمیه را توسعه زمینهای کشاورزی به دو برابر را عنوان می کنند مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه تاکید داشته که امسال نیز نیاز به اجرای طرح "به‌کاشت" نیست. در عین حال سخن گفتن از عدم نیاز به طرح به‌کاشت در حالی که بیش از 96% آب سدها در مصرف کشاورزی بوده و اغلب محصولات تولیدی در منطقه صرفه اقتصادی نداشته و هیچ کدام محصولات استراتژیک نمی باشند نشان از عدم تغییر تفکر در حوزه سیاست سدسازی می باشد. 

بر اساس آمار رسمی بر روی حوزه آبی دریاچه اورمیه تاکنون 73 سد بزرگ و کوچک ساخته شده است، بسیاری از کارشناسان محیط زیست سالهاست که بر آثار تخریبی و مضرات سدسازی اشاره می‌کنند. از آثار و پیامدهای سدسازی می توان به:

تغییرات اقلیمی

بروز باراهای سیل‌آسا

جاری شدن سیل

زیر آب رفتن آثار باستانی و فرهنگی

افزایش بیابان‌زائی

بالا رفتن سرانه مصرف آب

افزایش تبخیر سالیانه

افزایش نمک زمینهای کشاورزی

و ...     

   ‌

تصاویر جدید دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

آذین حقیقی تصاویر جدیدی از دریاچه اورمیه را در اواخر آذر ماه 1394 به ثبت رسانده است، نکته قابل تامل در تصاویر جدید دریاچه اورمیه تداوم کاهش سطح آب، افزایش غلظت نمک دریاچه اورمیه، افزایش بیابان‌زائی در حومه دریاچه اورمیه و ... می باشد. تصاویر بیشتر مرتبط با مناطق روستای گوورچین قالا و بندر شرفخانه می‌باشند.

علارغم وضعیت اسفبار دریاچه اورمیه تاکنون کوچکترین اقدام عملی در جهت احیاء دریاچه اورمیه صورت نگرفته و آینده میلیونها انسان ساکن آزربایجان جنوبی به احتمالات جوی سپرده شده است در حالیکه کارشناسان بی‌طرف محیط زیست مهمترین عامل دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی در حوزه آبی دریاچه اورمیه بدون درنظر گرفتن حق‌آبه دریاچه و توسعه بی‌حساب زمینهای زیر کشت را معرفی می کنند. طی سالهای گذشته بر روی حوزه آبی دریاچه اورمیه بیش از 73 سد بزرگ و کوچک ساخته شده است که لیست تمامی سدها در نوشته‌های پیشین وبلاگ اخبار دریاچه اورمیه منتشر شده است در عین حال وسعت زمینهای زیر کشت نیز پس از انقلاب به 3 برابر افزایش یافته است، نکته قابل تامل نیز کاهش همه‌سالگی ورود آب به دریاچه اورمیه می باشد.     

تصاویری از نفس‌های آخر دریاچه اورمیه

اومود اورمولو
در حالیکه طی روزهای گذشته رسانه‌های دولتی و مرکزگرا بارش چندین سانتی‌متری برف در حوزه آبی دریاچه اورمیه را در بوق و کرنا کرده و سخن از "احیاء دریاچه اورمیه"به میان آوردند تصاویر جدیدی از دریاچه اورمیه توسط علی حامد حق دوست منتشر شده که تصاویر گویای وضعیت موجود دریاچه اورمیه می باشد.کارشناسان بی‌طرف محیط زیست مهمترین عامل در خشکاندن دریاچه اورمیه را سیاست‌های سدسازی در منطقه عنوان می کنند، بنا به آمار رسمی وزارت نیرو در حوزه آبی دریاچه اورمیه بیش از 73 سد بزرگ و کوچک ساخته شده است. دومین عامل اساسی توسعه سیاست های کشاورزی در ایران می باشد، بنا به سخنان کلانتری دبیرکل خانه کشاورز با خبرگزاری کار ایران، خشکسالی ۱۷ ساله و برداشت بی‌رویه آب برای مصارف کشاورزی در ایران، منابع آبی را به شدت کاهش داده است. وی توسعه کشاورزی در ایران را با توجه به محدودیت در منابع آب تعجب‌برانگیز خوانده است. یادآور شویم بیش از 92% منابع آبی در ایران صرف کشاورزی می‌شود. مصرف آب در بخش خانگی نیز 6% می باشد.

کاهش 26 سانتی‌متری آب دریاچه اورمیه نسبت به سال گذشته

اومود اورمولو

بر اساس سخنان خلیل ساعی نماینده ستاد احیاء دریاچه اورمیه با سایت دولتی ایرنا هر چند بارش‌های اخیر منجر به افزایش ارتفاع آب دریاچه اورمیه گشته اما ارتفاع کنونی سطح آب دریاچه اورمیه نسبت به سال گذشته با کاهش 26 سانتی‌متری مواجه می‌باشد.

خبر کاهش 26 سانتی‌متری ارتفاع سطح آب دریاچه اورمیه در حالی از سوی نماینده ستاد احیاء دریاچه اورمیه بیان می شود که رسانه های دولتی و مرکزگرا طی روزهای گذشته خبر از افزایش ارتفاع سطح دریاچه اورمیه را داده بودند.

رسانه های یاد شده با عدم استناد به آمارهای قابل اتکاء و علمی در حالی سخن از افزایش سطح آب دریاچه اورمیه را طی روزهای گذشته بیان نموده‌اند در حالیکه کارشناسان بی طرف محیط زیست همگی بر کمبود آبی بالغ بر 20-25 میلیارد متر مکعبی آب دریاچه اورمیه اذعان دارند. بارش برف پراکنده چند روز گذشته در مناطق حوزه آبی دریاچه اورمیه که ارتفاع آن حداکثر 25 سانتی‌متر بوده چطور توانسته کمبود آبی در حجم و مقیاس 20-25 میلیارد مترمکعب را جبران نماید بی شک جزء سوالاتی هست که انسان را به تامل بیشتر وا می دارد. چرا رسانه های دولتی و مرکزگرا میزان بارش سالیانه در حوزه آبی دریاچه اورمیه را نسبت به سال یا سالهای گذشته منتشر ننموده‌اند تا متوجه شویم در حوزه آبی دریاچه اورمیه علارغم بارشهای روزهای گذشته با افزایش یا احیانا کاهش میزان بارندگی میانگین سالیانه مواجه بوده‌ایم نکته مهم و قابل استناد به پروپاگاندای سیاه مبتنی بر افزایش سطح آب دریاچه اورمیه می باشیم.

آمارهای رسمی وزارت نیرو حاکی از ساخت بیش از 73 سد بزرگ و کوچک بر روی حوزه آبی دریاچه اورمیه می باشد که لیست تمامی سدها طی مقالات گذشته منتشر شده در وبلاگ اخبار دریاچه اورمیه به صورت تفصیلی بیان شده است. کارشناسان بی طرف منطقه ای و جهانی محیط زیست مهمترین علت خشکاندن دریاچه اورمیه ساخت سدهای متوالی بدون در نظر گرفتن حق آبه دریاچه اورمیه بیان می کنند.