۱۳۹۷/۱۲/۱۶

وجود 61 هزار حلقه چاه آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو
بنا به آمار رسمی که از سوی مدیرعامل شرکت آب منطقه آزربایجان غربی ارائه شده، در حوضه آبریز دریاچه اورمیه 61 هزار و 965 حلقه چاه وجود دارد که از این تعداد 22 هزار و 297 حلقه چاه غیرمجاز جدیدالحفر توسط اکیپ‌های گشت و بازرسی اداره آب شناسایی شده است. اغلب حلقه چاه‌های شناسایی شده درسطح شهر اورمیه وبخش مرکزی می‌باشد.
همه ساله بیش از 1 میلیون و 108 هزار مترمکعب آب توسط 61 هزار و 956 حلقه چاه تخلیه و برداشت می‌شود که تنها سهم سالیانه 22 هزار و 297 حلقه چاه غیرمجاز جدید 296 هزار و 865 مترمکعب آب می‌باشد. متاسفانه مدیرعامل شرکت آب منطقه آزربایجان غربی در مورد وجود یا عدم وجود مجوز 39668 حلقه چاه قدیمی موجود در حوضه آبریز دریاچه اورمیه اضهارنظری نکرده است، هر چند که به احتمال بسیار زیاد اغلب حلقه‌چاهها محتملا بدون مجوزاند.
علت افزایش تعداد حفر چاه‌های آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه به این حد، تفکیک اراضی کشاورزی و خردشدن اراضی می‌باشد که با توجه به سیاست سدسازی در منطقه و به تبع آن تسهیل دسترسی کشاورزان به منابع آبی و عدم وجود آلترناتیو جهت تامین هزینه‌های زندگی کشاورزان صورت گرفته است. برای مثال علارغم خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه و تنش آبی موجود در منطقه هر ساله شاهد کاشت هر چه بیشتر محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند در حوضه آبریز دریاچه اورمیه می‌باشیم که امسال نیز بنا به آمار دولتی و رسمی این میزان به بیش از 2 میلیون تن رسید و آزربایجان غربی رتبه اول تولید این محصول آب‌بر در ایران شد.

۱۳۹۷/۱۲/۱۳

سیاست سدسازی و تشویق کاشت محصولات آب‌بر در حوضه آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو
در نوشته‌ای با نام "سیاست ترویج کاشت چغندرقند به بهاء خشک کردن دریاچه اورمیه" باتوجه به آمارهای ارائه شده رسمی از سیاست‌های تشویقی در رابطه با افزایش کاشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند در حوزه دریاچه اورمیه الخصوص درشهر اورمیه سخن گفته و پیش‌بینی‌هایی مبتنی بر افزایش کاشت چغندرقند در صورت تداوم سیاستهای غلط آبی گذشته را بر زبان آورده بودم. آمارهای رسمی و دولتی ارائه شده متاسفانه حاکی از صحت پیش‌بینی‌هایم می‌باشد.
برداشت 2 میلیون تن چغندرقند در آزربایجان غربی
بنا به آمارهای دولتی(بدون درنظرگرفتن اینکه چه‌قدر آمارهای ارائه شده قابل استناد و بدون ملاحظه‌کاری سیاسی می‌باشد) که از سوی رییس سازمان جهاد کشاورزی آزربایجان غربی  ارائه شده امسال بیش از 2 میلیون تن چغندرقند در آزربایجان غربی برداشت شده است. در حالیکه به سبب آب‌بر بودن چغندرقند تنها 23 هزار هکتار زمین برای کشت این محصول آب‌بر درنظر گرفته شده بود به سبب درخواست‌های کشاورزان 7 هزار هکتار نیز با کسب مجوز از معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی کشت شده و مجموع کشت چغندرقند سال گذشته به حدود 30 هزار و 652 هزار هکتار بالغ شده است. نهایتا آزربایجان غربی علارغم خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه در تولید محصول غیراستراتژیک و آب‌بر چغندرقند رتبه اول را در ایران به خود اختصاص داده است.   
سدسازی و افزایش مصرف آب
پژوهش‌های علمی بی‌طرف حاکی از نقش اصلی و مخرب سیاست سدسازی در حوضه آبریز دریاچه اورمیه بر روند خشک شدن آن دارد. در حالیکه سدسازی از یک سو با تسهیل دسترسی کشاورزان به آب سبب توسعه سطح زیرکشت و کاشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند را منجر شده است و از سوی دیگر افزایش مصرف آب را به همراه داشته است. در حالیکه بنا به برنامه‌های ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه همه‌ساله می‌بایستی شاهد کاهش سطح زیرکشت الخصوص کاهش کاشت محصولات آب‌بر و طبعا کاهش میزان مصرف آب می‌بودیم، در حالیکه آمارها حاکی از افزایش مصرف آب می‌باشد.  
 به باور راقم این سطور با سیاست تشویقی که چه از سوی دولت در رابطه با افزایش سطح زیرکشت و چه از سوی کارخانه‌های قند موجود در حوضه آبریز دریاچه اورمیه شاهدیم، سال‌های پیش رو نیز به همین منوال شاهد افزایش سطح زیرکشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند خواهیم بود. 
وضعیت دریاچه اورمیه
آمارها ارائه‌شده از سوی نهادهای دولتی در رابطه با احیاء دریاچه اورمیه بیشتر پروپاگاندای رسمی هست تا اظهار واقعیات در مورد دریاچه اورمیه، در حالیکه اکنون در فصل بارش بوده و همیشه در این فصول شاهد افزایش سطح دریاچه اورمیه بودیم. بی‌تردید در فصول گرم پیش‌رو که شاهد افزایش تبخیر آب خواهیم بودم وضعیت اصلی دریاچه اورمیه نمایان خواهد شد.

۱۳۹۷/۱۱/۱۲

چشم‌انداز 2040 و بحران آب شهر اورمیه

اومود اورمولو
بر اساس پروژه ایران 2040 دانشگاه استنفورد که با مدیریت پویا آزادی صورت گرفته است شهر اورمیه به عنوان یکی از مناطقی که با بحران منابع آبی مواجه خواهد شد، بیان شده است.
بر اساس پیش‌بینی‌های محققین طرح یاد شده از 21 میلیون جمعیت روستایی ایران نزدیک به 6.4 میلیون نفر در خطر تنش آبی شدید قرار خواهند گرفت که اکثر مناطقی که با بحران آبی مواجه خواهند شد عبارتند از: اورمیه، تهران، کرمان و اصفهان.
علارغم پیش‌بینی بحران آبی در اورمیه متاسفانه شاهد روز‌افزون گسترس و تشویق کشاورزی سنتی در اورمیه می‌باشیم به طوریکه بنا به آمار دولتی بعد از انقلاب سطح زیر کشت در منطقه دوبرابر شده و به تبع آن میزان مصرف آب نیز به شدت افزایش یافته است. در حالیکه اغلب محصولات کاشته شده به مانند چغندرقند بسیار آب‌بر بوده و جزء محصولات استراتژیک نمی‌باشند.
 آبیاری محصولات نیز با سیستم قدیمی سبب هدررفت بیش از 70% آب و کاهش بهره‌وری می‌گردد. در حالیکه با مدرنیزاسیون سیستم آبیاری و در وهله‌ی دوم با مدرنیزاسیون کشاورزی میتوان حداقل جلوی هدررفت آب را گرفته و بهره‌وری را افزایش داد.
سیاست غلط سدسازی که خود به سبب دسترسی آسان به منابع آبی و توسعه کشاورزی سنتی را بهمراه داشته سبب خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه گردیده است که در صورت تداوم این سیاست غلط شاهد فجایع غیرقابل جبرانی در آزربایجان خواهیم بود.

۱۳۹۷/۰۹/۰۱

گرافیک وضعیت بارش حوضه‌ آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو
تصویر فوق وضعیت بارش حوضه‌های آبریز اصلی ایران از ابتدای سال آبی تا 30 آبان‌ماه را نشان می‌دهد.
بنا به گرافیک از اول مهر تا 30 آبان سال آبی 98-1397 در حوضه آبریز دریاچه اورمیه شاهد 49.4 میلی‌متر باران بوده‌ایم که این مقدار دقیقا مشابه با میزان بارش در مدت مشابه سال گذشته می‌باشد. مقدار متوسط بارندگی در عرض 50 سال گذشته حوضه آبریز دریاچه اورمیه حدود 56.3 میلی‌متر می‌باشد که امسال با کاهش 12.3 میلی‌متر بارش مواجه گردیده است.‌  
متاسفانه دریاچه اورمیه به سبب سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، توسعه زمین‌های کشاورزی به میزان دو برابر و ترویج کشاورزی، افزایش دوبرابری جمعیت، آبیاری سنتی که سبب هدررفت 70% آب می‌گردد و دیگر عوامل انسانی خشکانده شده است به طوریکه اکنون بنا به آمار دولتی بیش از 90% دریاچه اورمیه تماما خشک شده است. 

۱۳۹۷/۰۸/۲۸

نمودار تغییرات تراز دریاچه اورمیه طی سال‌های 1374 تا 1397

اومود اورمولوهمانطور که از نمودار تغییرات تراز دریاچه اورمیه طی سال‌های 1374 تا 1397 کاملا مشهود هست روند کاهش تراز آب دریاچه اورمیه از سال 1374 آغاز و تا سال 1392 ادامه داشته است، از سال 1392 تا سال 1397 شاهد روند نزولی سطح آب دریاچه نمی‌باشیم و تقریباعلارغم فراز و فرودهای سطح تراز آب تثبیت شده است. سال 1374 سرآغاز نگرش تهدید‌آمیز به طغیان‌های آبی دریاچه اورمیه و ترویج سیاست‌سدسازی جهت مقابله با آن می‌باشد.
بر اساس آمار رسمی دولتی اکنون بیش از 90% دریاچه اورمیه کاملا خشک گردیده و علت این امر را بسیاری از کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، توسعه زمین‌های کشاورزی به میزان دو برابر، افزایش جمعیت به میزان 2 برابر، آبیاری سنتی، پل میانگذر دریاچه اورمیه و .. بیان می‌کنند. علل مرگ دریاچه اورمیه هر کدام از موارد ذکر شده باشد، ناشی از نتیجه و نقش انسانی در نابودی و تخریب دریاچه اورمیه و محیط‌زیست آزربایجان می‌باشد.