۱۳۹۳/۰۹/۲۰

بی‌اعتنائی دولت ایران در احیاء دریاچه اورمیه داد نماینده‌گان آزربایجان را درآورد

اومود اورمولو
نماینده‌گان آزربایجان جنوبی که بی‌تردید برآیند و جزء مافیای قدرت‌اند نیز سرانجام از بی‌اعتنائی دولت ایران در مسئله احیاء دریاچه اورمیه انتقاد نمودند. در هفته جاری 2 نماینده ترک از آزربایجان غربی و آزربایجان شرقی به مسئله دریاچه اورمیه و وعده‌های حسن روحانی پرداخته‌اند، مهمترین و نقطه اشتراکی هر دو نماینده ترک سخن گفتن از عدم اقدامات عملی دولت در قبال دریاچه اورمیه بوده است.
نماینده تبریز، اسکو و آذرشهر: هیچ اقدامی برای نجات دریاچه اورمیه صورت نگرفته است
نماینده تبریز، اسکو و آذرشهر در تاریخ 16 آذر و در نطق میان دستور خود با اشاره به مسئله زیست محیطی دریاچه اورمیه از بی‌تفاوتی دولت ایران به دریاچه اورمیه انتقاد کرد و اظهار داشته "تاکنون هیچ اقدامی برای دریاچه اورمیه صورت نگرفته است".
بر اساس گفته‌های علیرضا منادی حسن روحانی در وعده‌هائی که در مورد احیاء دریاچه اورمیه داده بود تاکنون به هیچ یک از وعده‌های انتخاباتی‌اش عمل ننموده است.
نماینده اورمیه: دریاچه اورمیه آخرین نفسهایش را می‌کشد
نادر قاضی‌پور یکی از نماینده‌گان اورمیه در مجلس ایران طی گفتگوئی که با خبرگزاری CHN در مورد دریاچه اورمیه داشته به وضعیت نامناسب دریاچه و عدم اقدامات عملی دولت ایران در قبال دریاچه اورمیه پرداخته است. 
قاضی‌پور در سخنان خود از عدم عملی شدن طرح‌هائی که با نام به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه توسط دولت تبلیغ می‌شود انتقاد نموده، وی به صراحت از خشک شدن دریاچه اورمیه طی ما‌های آتی خبر داده است. بنا به گفته‌های نماینده اورمیه هیچ آبی به سمت دریاچه اورمیه آزاد نگردیده است. نماینده اورمیه با انتقاد از سخنان غیرمسئولانه مسئولان دولتی غیربومی در مورد دریاچه اورمیه ابراز داشته: آن‌ها مثل ما در داخل آتش نسوخته‌اند؛ یکی شنیده است که آتش می‌سوزاند. یکی دیده که آتش می‌سوزاند. اما تنها کسی که در آتش سوخته است می‌تواند درباره آتش اظهار نظر کند. ما در آتش سوخته‌ایم و می‌دانیم خشک شدن دریاچه اورمیه چه معنایی دارد. آقایان فقط جلسه می‌گذارند و حق جلسه و ماموریت می‌گیرند؛ این جریان درست نیست.
سدها و دریاچه اورمیه
قاضی‌پور سپس به مسئله سدسازی که بنا به گواه بسیاری از کارشناسان بی‌طرف آب مهمترین فاکتور خشکاندن دریاچه اورمیه می‌باشد پرداخته است، وی از وجود تعداد بیشماری سد در سه حوزه آزربایجان غربی، آزربایجان شرقی و کردستان خبر داده که از ورود آب‌های آزاد به دریاچه اورمیه ممانعت می‌کنند.
حسن روحانی و احیاء دریاچه اورمیه 
در حالیکه حسن روحانی در سفرهای انتخاباتی خود به مناطق ترک‌نشینی همچون تبریز، اورمیه، اردبیل و ... تحقق 3 وعده تاسیس فرهنگستان زبان و ادب ترکی، احیاء دریاچه اورمیه و آموزش به زبان مادری را داده بود علارغم گذشت نزدیک به 2 سال از انتخاب وی تاکنون کوچکترین اقدام عملی در مورد هیچ کدام از وعده‌های وی را شاهد نبوده‌ایم و حسن روحانی نیز تاکنون نتوانسته تک آجری از دیوار بلند بالای بی‌اعتمادی ملت‌های غیرفارس و دولت و ملت حاکم را بردارد.

۱۳۹۳/۰۸/۲۱

تداوم کاهش آب دریاچه اورمیه و بی‌برنامگی دولت ایران در قبال دریاچه

اومود اورمولو
هادی بهادری در نشست خبری که در خصوص مصوبات دولت ایران برای به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه که در سالن معاونت امور عمرانی برگزار گردید وضعیت فعلی دریاچه اورمیه را ناشی از سیاست‌های نادرست گذشته عنوان کرد.
معاون امور عمرانی استانداری آزربایجان غربی با اشاره به تراز آبی دریاچه اورمیه که بنا به گفته‌ وی 127.40 متر می‌باشد نسبت به پنج روز گذشته 6 سانتی‌متر کاهش یافته و با توجه به تثبیت‌ها دریاچه اورمیه به وضعیت پارسال خود باز خواهد گشت. بهادری از کاهش 3.7 متری تراژ اکولوژیک دریاچه اورمیه در سال‌های گذشته خبر داد. 
طی روز‌های گذشته که بارش‌های متوسطی در شهر اورمیه و دیگر شهرهای آزربایجان جنوبی صورت پذیرفته بود شاهد پروپاگاندای وسیعی از سوی مئدیای دولت و ملت حاکم مبتنی بر تاثیرات اغراق‌آمیز بارش‌ها بر دریاچه اورمیه بودیم حتی کار به جائی رسیده بود که نوبخت معاون برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی حسن روحانی و سخنگوی دولت در روز چهارشنبه 14 آبان 1393 پس از پایان جلسه هیئت وزیران سخن از افزایش نیم‌متری سطح آب دریاچه اورمیه داده بود و یا حمید قاسمی مدیر کل حفاظت محیط زیست آزربایجان شرقی در روز پنجشنبه 5 آبان 1393 در کارگروه مدیریت و مخاطرات زیست محیطی شهرستان ملکان از افزایش 35 سانتی‌متری سطح آب دریاچه اورمیه خبر داده بود. حتی حسن عباس‌زاده مدیر کل حفاظت محیط زیست آزربایجان غربی نیز از افزایش 30 سانتی‌متری سطح آب دریاچه اورمیه خبر داده بود و یا معصومه ابتکار طی بازدیدی که از آزربایجان داشت پس از برگشت طی مطلبی از حال خوب دریاچه اورمیه سخن گفته بود. در حالیکه سخنان روزهای بعد مسئولین محلی و نماینده‌گان دولت ایران در آزربایجان جنوبی با زیر سوال بردن تمامی آمارها و ارقام متناقض از کاهش سطح آب دریاچه اورمیه نسبت به مدت مشابه در سال گذشته خبر داد.       
بی‌توجهی و بی‌‌برنامگی دولت ایران در قبال دریاچه اورمیه
نادرقاضی پوری یکی از نماینده‌گان اورمیه در گفتگوئی که با خبرنگاری اجتماعی خانه ملت داشت به تشریح آخرین وضعیت دریاچه اورمیه پرداخت، وی با انتقاد از بی‌توجهی دولت ایران به شرایط دریاچه گفت: دولت قول مساعد واریز 729 میلیارد تومان اعتبار برای نجات دریاچه اورمیه را داده است اما جای نگرانی وجود دارد که این اعتبار مانند گذشته تنها صرف دیگر امورو مرتبط با بروکراسی چند لایه گردد. وی در ادامه سخنانش با توجه به عدم اعتقاد دولت ایران در قبال دریاچه اورمیه را منجربه عدم سرازیر شدن آب به سمت دریاچه اورمیه دانست.
سدسازی و دریاچه اورمیه
گرچه که معاون امور عمرانی استانداری آزربایجان غربی و بسیاری از مسئولان مهمترین عامل خشکاندن دریاچه اورمیه را اشتباهات دول گذشته معرفی می‌کنند ولی هیچ‌کدام با توجه به داده‌ها و مشاهدات علمی سخن نمی‌گویند در حالیکه آمار و ارقامی که از سوی کارشناسان بی‌طرف منابع آب و محیط زیست هر از چندگاهی منتشر می‌شود بر نقش اصلی سیاست سدسازی دولت ایران در آزربایجان جنوبی و الخصوص حوزه آبی دریاچه اورمیه تاکید می‌ورزند، داده‌های دولتی حاکی از وجود 73 سد بزرگ و کوچک بر روی حوزه آبی دریاچه اورمیه می‌باشد.

۱۳۹۳/۰۸/۱۹

مدیریت منابع آب، سازمان‌های مدنی و سدهای بزرگ

دولت ایران با سدسازی‌های بی‌حساب و کتاب در آزربایجان جنوبی و الخصوص حوضه آبی دریاچه اورمیه سبب تخریب محیط زیست آزربایجان جنوبی گردیده به طوریکه خشک شدن دریاچه اورمیه تنها یکی از نمونه‌های زیست‌کشی آزربایجان و مناطق ترک‌نشین ایران می باشد و نه همه‌ی آن. بر اساس آمار رسمی دولتی بر روی حوضه آبی دریاچه اورمیه 73 سد بزرگ و کوچک ساخته شده، تمامی مشاهدات حاکی از عدم بررسی دقیق، کارشناسانه و علمی سود و زیان تک‌تک سدهای ساخته شده میباشد چونکه اگر بررسی صورت می‌پذیرفت بسیاری از سدهای ساخته شده فعلی نمی‌باید ساخته می‌شد. در زیر بندهای بيانيه سن‌فرانسيسكو در مورد مديريت منابع آب، سازمان‌های مدنی و سدهای بزرگ گردآوری شده است، براستی دولت ایران در مورد سدسازی‌هائی که انجام داده تاکنون کدام یک از بندهای زیر را مد نظر قرار داده است؟ آیا با در نظر گرفتن و تحقق بندهای یاد شده از سوی دولت ایران در سدسازی باز نیز شاهد خشک شدن دریاچه اورمیه می‌بودیم؟   
1) هدف از ساخت سد باید بروشنی تعریف شده باشد و شالوده های روشنی برای سنجش موفقیت یا شکست آن در آینده پیش بینى شود.
2) در زمان برنامه‌ریزی، باید همه گزینه‌های دستیابی به اهداف طرح، اعم از سازه‌ای و غیرسازه‌ای، به روشنی تحلیل گردد.
3) هر دولت یا بنگاهی که برای طرح‌های سدهای بزرگ اعتبار تامین می کند باید دسترسی آزاد به داده های بکار گرفته شده و اطلاعات طرح به شهروندان را اجازه دهد.
4) ارزیابی کامل پیامدهای کوتاه و بلند مدت زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی طرح باید انجام گیرد و برای بازبینی و نقد آن از سوی کارشناسان مستقل، فرصت کافی داده شود.
5) همه مردم خسارت دیده از سد چه در محدوه مخزن و چه در پایین دست باید از احتمال اثرگذاری طرح بر هستی و زندگی خود آگاه باشند و باید در فرآیند برنامه‌ریزی مورد مشورت و نظرپرسی قرار گیرند و اهرم‌های سیاسی موثر برای رد طرح را دارا باشند.
6) همه مردمی که خانه‌ها، زمین ها یا معیشت خود را در سایه اجرای طرح سدسازی از دست می دهند باید به کمک موسسات حسابرسی خسارت شان تعیین و جبران گردد.
7) خطر شکستن سدها برای ایمنی و زندگی مردم می بایست تشریح شود و تحلیل انجام شده باید برای هرکس که در منطقه بالقوه متاثر از شکستن سد زندگی می کند به سادگی دسترس پذیر باشد.
8) هر طرح آبیاری همراه با یک سد بزرگ، باید نخست تولید خوراک برای مصرف محلی را در نظر بگیرد و سپس تولید محصولات نقدی را هدف قرار دهد.
9) هر طرح آبیاری همراه با یک سد بزرگ باید در راستای بکارگیری پایدار اراضی کشاورزی، یک برنامه جامع برای پیشگیری از شور و زهدار شدن زمین ها تهیه کند.
10 ) طرح سدسازی باید نشان بدهد که هیچ پیامد زیان‌آور مهمی (مانند پیامدهایی که به از دست رفتن حاصلخیزی خاک و یا شوری آن بیانجامد) بر عرضه خوراک یا معیشت مردم وابسته به کشاورزی در سیلاب دشت های پایین دست نخواهد داشت.
11 ) طرح سدسازی باید نشان دهد که هیچ تهدیدی برای کیفیت آب مصرفی کسانی که در پایین دست زندگی می کنند در برنخواهد داشت.
12 ) طرح باید سلامت مردم را بهبود بخشد و نباید خطر شیوع بیماری های ناشی از آب را افزایش دهد.
13 ) پیامدهای زیست محیطی مصارف صنعتی وابسته به الکتریسیته تولید شده از سد باید در برنامه ریزی طرح در نظر گرفته شود.
14 ) طرح سدسازی باید نشان دهد که هیچ پیامد زیان آور مهمی بر ماهیگیری رودخانه ای، دهانه ای و یا ساحلی پایین دست خود ندارد.
15 ) طرح سدسازی نباید اثر زیان باری بر هیچ پارک ملی، جایگاه میراث فرهنگی، مناطق در نظرگرفته شده برای کارهای با اهمیت علمی و آموزشی و یا مناطق زیستگاهی گونه های در خطر و یا در معرض نابودی داشته باشد.
16 ) برنامه جامع جنگل کاری و مهار فرسایش در مخزن و حوزه آبخیز باید با طراحی تلفیق گردد.
17 ) برنامه ریزی و مطالعات سدسازی باید تعیین کند که آیا طرح پایدار است یا نه؟ این مساله بویژه به تجمع رسوب در مخزن، شوری خاک و تغییر در میزان ورودی مخزن در پی تخریب آبخیز باز می گردد. اگرطرح پایدار نباشد یک برنامه ترمیم و احیا باید به مثابه بخشی از طراحی پروژه به آن پیوست شود.
18 ) هزینه های پیش بینی شده طرح باید همه هزینه های اقتصادی خسارت های زیست محیطی ناشی از ساخت، آماده سازی، نگهداری بهره برداری، و نیز برچیدن سد را در برداشته باشد.
19 ) تحلیل اقتصادی یک طرح سدسازی باید دامنه عدم قطعیت و احتمال تغییر در برآوردهای هزینه و درآمد طرح را تعیین کند.
20 ) درآمدهای پیش بینی شده سدها باید بر پایه تجربه طرح های گذشته انجام گیرد.
21 ) برنامه ریزی سدهای برق آبی باید تحلیلی از فایده ها و هزینه های سایر گزینه های تولید برق و حفاظت و ذخیره انرژی را ارائه دهد.
22 ) برای اطمینان از اینکه اجرا، بهره برداری و نگهداری سد و تجهیزات وابسته به آن، دستیابی به فواید پیش بینی شده طرح را امکان پذیر می سازد، باید ابزارهای موثری ارائه شود.
ماخذ: رودهای خاموش، همچنین نگاه کنید به تارنماى رودخانه های جهان www.internationalrivers.org
منبع مقاله:
ماهنامه تخصصی بازار کشاورزی – سال چهارم – شماره 52 

۱۳۹۳/۰۸/۰۶

گزینه‌های تامین آب و نیرو بدون سدسازى

منبع: ماهنامه تخصصی بازار کشاورزی – سال چهارم – شماره 52
1) برنامه ریزی برای كاهش هدررفت آب: *كاهش هدر رفت آب در شبكه‌های كشاورزی (بیش از 65٪) به سبب رهاسازی بیش از نیاز، تبخیر، نشت از نهرها، آبیاری در ساعات گرم و.. با توجه به حجم كاربرد آب در كشاورزى، كاهش هدر رفت در شبكه‌های كشاورزى می تواند به معنى دستیابى به میلیاردها مترمكعب آب جدید در هر سال و جایگزین صدها سد باشد. هدر رفت آب در شبكه‌های شهری به سبب نشت، كهنگی، پوسیدگی لوله ها، فشار زیاد در خطوط و... است.  كاربرد راهكارهای كارا برای كاهش هدر رفت مانند نصب قطع كننده‌های خودكار برای فوریت در زمان خرابی خطوط، نصب سامانه‌های نشت‌یابی سریع، كاهش فشار آب در لوله ها و... در شبكه‌های شهری به معنى دستیابى سالانه به چند صد میلیون مترمكعب آب جدید است كه جامعه را از وجود شمار زیادى از سدها بى‌نیاز می‌سازد.
2) برنامه‌ریزی كاهش مصرف: كاهش مصرف در كشاورزی: جایگزینی روش های آبیاری با هدررفت كم مانند روش های قطره ای، لوله های كم فشار، آب فشان‌های كم‌فشار و… گسترش واریته‌های كم نیازتر به آب، كاربرد روش‌های آبیاری موثر، ترویجِ رعایت نرخ پایداری آب، كاربرد ابزارهای اقتصادی. كاهش مصرف در شهرها: اجباری كردن ساخت و كاربرد شیرهای پایشگر در برنامه‌های شهرسازی، برنامه‌ریزی نصب كنتورهای مجزا برای خانوارهای مختلف در مجتمع های مسكونی، ظرفیت‌سازی و آموزش رعایت صرفه جویی در مصرف آب و...
3) بازیافت: بازیافت زهاب كشاورزی، مصرف دوباره در كشت محصولات كشاورزی مقاوم به شوری، باغات غیرمثمر، فضای سبز و جنگل‌كاری و صنعت. بازیافت آب شرب شهرها، مصرف دوباره در باغات غیرمثمر، كشت محصولات كشاورزی غیرخوراكی، فضای سبز، جنگل كاری، صنعت. بازیافت آب به معناى یافتن منابع جدید آب است.
4) بازچرخانی و بازكاربرد آب: بازچرخانی آب بویژه آب صنعتی، الزام قانونی كاربرد چندباره آب در واحدها، الزام صنایع به تصفیه كامل زهاب خود، برنامه ریزی مصرف فاضلاب تصفیه شده صنایع در خود همان صنایع، در فضاهای سبز و جنگل كاری. در ژاپن میانگین مصرف آب صنعتى بیش از 20 بار و در ایالات متحده بیش از 15 بار است**.
5) افزایش كاربرد هر مترمكعب آب: كاربرد هر مترمكعب آب در ایران با توجه به راندمان آبیارى و كاربرد آب شهرى و صنعتى كمتر از 0,4 است كه باید براى افزایش آن تا بیش از یك ( 1)، برنامه ریزى بنیادى انجام شود. افزایش كاربرد هر مترمكعب آب تا بیش از 1 به معنى آن است كه حتى اگر زمین‌هاى آبى كشاورزى كشور 1,6 برابر رقم كنونى شود و نیز جمعیت شهرها تا 1,5 برابر رقم كنونى افزایش یابد ما بدون نیاز به سدها قادر به تامین نیاز ملى خواهیم بود.
6) كاربرد ابزارهای مالی در بخش آب: كه سریع ترین اثربخشی را دارد و در حقیقت مصرف كننده را خود به خود بسوی كاربرد كلیه رهیافت‌های بالا می كشاند كه عبارتست از فروش حجمی آب (كه بویژه در كشاورزی به كاهش شدید مصرف خواهد انجامید)، تعیین آب‌بها باتوجه به محدودیت آب در كشور و تخصیص موثر، حذف سوبسید كور و نرخ‌گذاری درست آب برپایه نرخ پایداری آن ٭٭٭
7) مشاركت انجمن های غیردولتی و آب‌بران: در تصمیم گیرى‌ها از موثرترین روش‌هاى مدیریت پایدار بخش آب به شمار می رود كه می تواند به ذخیره بخش بزرگى از آب مصرفى در اثر مشاركت آب‌بران شهرى و كشاورزى بیانجامد. در حقیقت انجمن‌هاى آب بران، یا مصرف كنندگان آب، از بابت پیوند نزدیك با مساله، اصلاح كنندگان بالقوه سامانه مصرف و تقاضا به شمار مى روند و می توانند میلیاردها مترمكعب آب را صرفه جویى و بازیافت كنند.
8) توسعه و احیاى قنات ها كه پایدارترین روش كاربرد آب زیرزمینى، به شمار می روند و مسائل مزمن سفره های زیرزمینى تخلیه شده در پى چاه كنى و تلمبه بى رویه آب را در پی ندارند و توهم دسترسى به آب نامحدود ایجاد نمى كنند و نیز به نشست زمین در اثر برداشت بى رویه آب و خالى شدن سفره نمی انجامند و بهره بردارى متناسب در سالهاى كم آب و پر آب را میسر می سازند. متاسفانه بسیارى از قنات ها زیر مخزن سدها از میان رفت (سد بارنیشابور، سد نهرین طبس، سد ماشكید سد سورك و...)
9) گردآورى و دروى باران همانند آب‌بندان‌هاى مازندران و گیلان از دیگر روشهاى تامین آب است كه با موفقیت كامل از صدها سال پیش انجام م یشده است
10 ) استفاده از آب شیرین كن ها كه بویژه در نواحى كنار خلیج عرب تجربیات زیادى در این زمینه وجود دارد و جزایر و كشورهاى خلیج عرب همه، آب مصرفى خود را از این روش بدست می آورند. آب بدست آمده از آب شیرین كن ها براى مصارف صنعتى، كشاورزى، فضاى سبز و مصارف شهرى كاملاٌ مناسب است و البته قیمت تمام شده آن از هر سدى ارزانتر است.
٭ برای آگاهی بیشتر در زمینه كاهش هدررفت و كاهش مصرف نگاه كنید به كتاب« آخرین واحه » نوشته ساندراپوستل ترجمه دكتر امین علیزاده، 
٭٭ برای آگاه ی از تجربه جهان در زمینه بازیافت آب نگاه كنید به نشریه « آب صنعتی با تكیه برجنبه های اقتصادی »انوش نوری اسفندیاری، دفتر اقتصاد آب، سازمان مدیریت منابع آب ایران، وزارت نیرو 1380
٭٭٭ برای آگاهی بیشتر در زمینه نرخ پایداری به دو ماخذ زیر نگاه كنید:
- Peter J. Cook, «Sustainability & Nonrenewable Resources», Environmental Geosciences, Volume 6- No.4, 1999
- D.J.Merrittes & Others, Environmental Geology – Newyork, 1998.

۱۳۹۳/۰۶/۲۹

گزارش تصویری بحران کم‌آبی سد شهرچائی اورمیه

اوموداورمولو
آزربایجان جنوبی، اورمیه: دولت ایران طی سالهای گذشته با تفکر حفظ منابع آبی دست به ترویج سیاست سدسازی بر روی شریانهای آبی آزربایجان جنوبی نموده است به طوریکه تنها بر روی حوضه آبی دریاچه اورمیه شاهد ساخت 73 سد بزرگ و کوچک می باشیم. جغرافیای ایران اکنون میزبان 100 سد بزرگ می باشند که در طرح‌های چشم‌انداز ساخت 500 سد بزرگ دیگر نیز به چشم می‌خورد. سیاست سدسازی دولت ایران در حالی صورت گرفته که بر اساس سخنان فاطمه ظفرنژاد پژوهشگر آب تاکنون حتی 1 نمونه ارزیابی تطبیقی بر سدهای ساخته ده صورت نگرفته است.  پروژه‌های هزینه‌بر و سرسام‌آور سدسازی که توسط مافیای سدساز وابسته به دولت ایران در آزربایجان جنوبی ساخته شده اکنون با گذشت چندین سال خود سبب بروز بحران‌های آبی و زیست محیطی متعدد در آزربایجان جنوبی گردیده‌اند.     
مجتبی اسماعیل‌زاده عکاسی خبرگزاری تسنیم گزارش تصویری از بحران کم‌آبی سد شهرچائی اورمیه را تهیه نموده که تصاویر منتشر شده گویای وضعیت آب منطقه آزربایجان غربی و الخصوص شهر اورمیه می باشد.