تعداد سدهای بهره‌برداری شده از سال ۱۳۵٠ تا ۱۳۹۵

 

دریاچه اورمیه 88 کیلومترمربع دیگر کاهش یافته است

اومود اورمولو

بر اساس سخنان نماینده استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه، وسعت دریاچه اورمیه فقط طی 1 سال گذشته 88 کیلومترمربع دیگر کاهش یافته است. 

فرهاد سرخوش دیروز طی گفتگویی وسعت کنونی دریاچه اورمیه را 3 هزار و 566 کیلومترمربع بیان کرد، در حالیکه در مذت مشابه سال گذشته وسعت دریاچه اورمیه 3 هزار و 743 کیلومترمربع ثبت شده بود. به عبارت ساده‌تر، وسعت دریاچه اورمیه فقط طی 1 سال گذشته، بنا به آمار رسمی 88 کیلومترمربع کوچک شده است. 

حجم آب کنونی دریاچه اورمیه نیز 4 میلیارد و 88 میلیون مترمکعب بیان شده است که ای میزان در مقایسه با مدت مشابه کنونی سال گذشته 1 میلیارد و 99 میلیون مترمکعب کاهش یافته است.

حمیدرضا محبوب‌فر، عضو انجمن مخاطرات محیطی و توسعه پایدار ایران نیز دیروز طی مصاحبه‌ای احیاء به اصطلاح دریاچه اورمیه را تنها هیاهوی رسانه‌ای عنوان کرده بود.

کارشناسا بی‌ط‌رف محیط‌زیست، مهمترین عامل خشکیدن دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، افزایش 2 برابری سطح زیر کشت، افزایش 2 برابری جمعیت، سیستم آبیاری سنتی که سبب هدررفت بیش از 70% آب می‌شود، کاشت محصولات آب‌بر همچون چغندر قند و ... عنوان می‌کنند. 

بنا به نظر بسیاری از کارشناسان، ایران با ورشکستی آبی مواجه می‌باشد. 

کاهش 52 سانتی‌متری تراز آب دریاچه‌ی اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس خلاصه‌ وضعیت دریاچه‌ی اورمیه که ازسوی شرکت آب منطقه‌ای آزربایجان غربی منتشرشده است، تراز آب دریاچه اورمیه در مقایسه با سال پیش همین موقع با کاهش 52 سانتی‌متری مواجه می‌باشد.‌  

وسعت دریاچه اورمیه نیز 3543.00 کیلومترمربع بیان شده که در سال پیش 3749.00 مترمکعب ثبت گردیده بود. به عبارت ساده‌تر وسعت دریاچه‌ی اورمیه از پارسال 206 کیلومترمربع کاهش یافته است.

بنا به آمار رسمی غیرقابل استناد، حجم آب دریاچه‌‌ی اورمیه نیز در تاریخ 21 اردیبهشت 1400 حدود 5.12 میلیارد مترمکعب بیان شده که این میزان در سالپیش همین موقع 6.91 میلیارد مترمکعب ثبت گردیده بود. به عبارتی از پارسال شاهد کاهش 1.79 میلیارد مترمکعبی حجم آب دریاچه‌ی اورمیه بوده‌ایم.

کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه‌ی دریاچه اورمیه، افزایش دوبرابری سطح زیر کشت، افزایش دوبرابری جمعیت، کاشت محصولات آب‌بری همچون چغندرقند در آزربایجان، سیستم آبیاری سنتی که سببهدررفت بیش از 70% آب می‌شود و ...را از جمله مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه معرفی می‌کنند.    

کاهش 48 سانتی‌متری تراز آب دریاچه‌ی اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس سخنان سرپرست شرکت آب منطقه‌ای آزربایجان غربی، تراز آب دریاچه‌ی اورمیه 48 سانتی‌متر کاهش یافته است.

تراز کنونی دریاچه اورمیه 1271.39 می‌باشد که این میزان در مدت مشابه سال گذشته 1271.87 بود، به عبارت ساده‌تر ما شاهد کاهش 48 سانتی‌متری تراز آب دریاچه اورمیه می‌باشیم. 

بر اساس آمار رسمی وسعت دریاچه اورمیه در حال حاضر نیز 3526 کیلومتر مربع می‌باشد که این میزان در مدت مشابه سال گذشته 3732 کیلومتر مربع بود.

حجم آب فعلی دریاچه‌ی اورمیه 5 میلیارد و 150 میلیون مترمکعب بیان ‌گردیده است. مقایسه‌ی آمار رسمی در مدت مشابه سال گذشته بیانگر رقم 6 میلیارد و 800 میلیون مترمکعبی می‌باشد.    

از ابتدای سال سال جاری 275.1 میلی‌متر بارندگی در حوزه‌ی آبی دریاچه اورمیه ثبت گردیده است که این میزان در سال پیش 357.9 میلی‌متر بوده و مقایسه‌ی ارقام بیانگر کاهش 23% میزان بارندگی در حوزه‌ی آبریز دریاچه‌ی اورمیه می‌باشد. 

کارشناسان بی‌طرف سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه‌ی دریاچه اورمیه، توسعه‌ی دوبرابری میزان کشت، افزایش دو برابری جمعیت، تشویق به کاشت محصولات آب‌بری همچون چغندرقند، سیستم آبیاری سنتی و ... را جزء مهمترین دلایل خشکاندن دریاچه اورمیه معرفی می‌نمایند.

کاهش 8 میلیون مترمکعبی حجم آب دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه حجم فعلی آب دریاچه اورمیه 3 میلیارد و 41 میلیون مترمکعب می‌باشد که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 8 میلیارد مترمکعب کاهش را نشان می‌دهد. سال گذشته در همین روز حجم آب دریاچه اورمیه 3 میلیارد و 49 میلیون مترمکعب تثبیت شده بود.

فرهاد سرخوش وسعت دریاچه اورمیه را نیز 2 هزار و 821 کیلومتر مربع عنوان کرده که این میزان نیز در سال گذشته 2 هزار و 842 کیلومترمربع تثبیت شده بود که ارقام رسمی دولتی حاکی از کاهش 21 کیلومتری وسعت دریاچه اورمیه در مقایسه با سال پیش می‌باشد.

آمارهای رسمی دولتی نیز تراز کنونی دریاچه اورمیه را 1271.29 را بیان می‌کنند که این میزان رد سال 1398 حدود 1271.29 تثبیت شده بود.

دریاچه اورمیه در نتیجه‌ی سیاست‌های غلط آبی از جمله سدسازی در منطقه، افزایش دو برابری جمعیت، افزایش 2 برابری سطح زیر کشت، سیستم آبیاری قدیمی، تشویق کاشت محصولات آب‌بر به مانند چغندرقند در منطقه و.... خشکانده شده است. 

وضعیت دریاچه اورمیه به تاریخ 20 تیر ماه 1399

کاهش دوباره 10 سانتی‌متری تراز آب دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر دفتر استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه، نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته دریاچه اورمیه با کاهش 10 سانتی‌متری تراز آب مواجه می‌باشد.

فرهاد سرخوش طی مصاحبه‌ای که با سایت دولتی ایسنا داشته وسعت دریاچه اورمیه را 3800 کیلومتر بیان کرده که وسعت دریاچه اورمیه نیز نسبت به مدت مشابه سال گذشته 67 کیلومتر کاهش یافته است.

آب دریاچه  اورمیه اکنون 4 میلیارد و 160 میلیون مترمکعب سنجیده شده است که آب دریاچه نیز در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 310 میلیون مترمکعب کاهش یافته است. در عین حال از خرداد ماه سال جاری تاکنون ورودی آب به دریاچه اورمیه تماما قطع شده و آب موجود در دریاچه نیز بر اثر گرما و تبخیر کاهش پیدا کرده است. سرخوش اذعان نموده که به دلیل آغاز فصل کشاورزی در منطقه تا سه ماه آینده پرداخت حقابه‌ زیست‌محیطی دریاچه اورمیه را شاهد نخواهیم داشت.

هر چند که مدیر دفتر استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه کاهش 10 سانتی‌متری تراز آب، وسعت دریاچه و حجم آب دریاچه اورمیه را در این موقع از سال طبیعی خوانده، ولی بر اساس نتایج پژوهش‌ بی‌طرفی که طی روزهای گذشته منتشر شده است در صورت بروز مجدد خشکسالی وضعیت دریاچه اورمیه مجددا ناپایدار خواهد شد.

بسیاری از کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، افزایش سطح زیرکشت به دو برابر، افزیش 2 برابی جمعیت، سیستم آبیاری سنتی و قدیمی، کاشت محصولات آب‌بری همچون چغندرقند و ... از جمله مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه می‌باشند. 

نتایج یک پژوهش: با بروز مجدد خشکسالی وضعیت دریاچه اورمیه ناپایدار خواهد شد

بر اساس پژوهشی که مشترکا توسط پیمان صائمیان و امید علمی در انستیتو زمین‌سنجی دانشگاه اشتوتگارت آلمان و دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه بریستول انگلیس صورت گرفته است، در صورت بروز مجدد خشکسالی محتملا شاهد وضعیت ناپایدار دریاچه اورمیه خواهیم بود.

در این پژوهش با استفاده از مشاهدات ماهواره‌ای و اندازه‌گیری داده‌های مختلف مثل سطح آب، مساحت و حجم آب دریاچه اورمیه، بررسی میزان تبخیر و بارندگی منطقه و... بررسی شده است.

بنا به مطالعه صورت گرفته دریاچه اورمیه از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ تثبیت شده است و روند مثبتی در تراز سطح آب (۱۴/۵سانتی‌متر در سال)، مساحت دریاچه اورمیه (۲۰۴ کیلومتر مربع در سال) و حجم آب (۰/۴۲ کیلومتر مکعب) داشته است.

بررسی‌های محققان حاکی از ان هست که به جز سال ۲۰۱۷ (دو ماه با خشکسالی متوسط) و ۲۰۱۶ (به نسبت مرطوب)، همه سال‌ها مطابق با اقلیم‌شناسی بلند مدت حوضه آبریز دریاچه اورمیه بوده است. با این حال حوضه آبریز دریاچه اورمیه در بهار ۲۰۱۹ آب زیادی از باران شدید دریافت کرده است. تجربه چنین دوره‌ای بدون خشکسالی از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به توقف کوچک شدن دریاچه اورمیه و رفتن آن به سمت مرحله احیا، کمک چشم‌گیری کرده است.

همچنین تعادل آب دریاچه اورمیه نشان می‌دهد که حدود ۸۰% افزایش حجم آب دریاچه از سال ۲۰۱۵ ناشی از روند مثبت جریان ورودی رودخانه‌ها و مخازن است و ۲۰% باقی‌مانده به دلیل افزایش یافتن میزان بارش به خود دریاچه بوده است.

روند مثبت آب‌گیری ۰/۴۵ کیلومتر مکعب در سال در یک طرف و روند مثبت حجم آب دریاچه اورمیه در سمت دیگر، نشان می‌دهد که دریاچه اورمیه از بخش قابل توجهی از آب بهره‌مند شده است که برای اهداف کشاورزی استفاده نشده، و به جای آن به دریاچه رها شده است.

بررسی‌ها نشان داد که ذخیره آب از سال ۲۰۱۵ تا پایان سال ۲۰۱۷ کاهش قابل توجهی نداشته و از سال ۲۰۱۵ روی هم رفته، ۱/۷±۷/۲ میلی‌متر افزایش یافته است. شرایط جدید ذخیره و شار آب حوضه اورمیه با شرایط حوالی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ قابل مقایسه است.

به گفته پژوهشگران یاد شده «به نظر می‌رسد که تثبیت شکننده است، چرا که بیشتر افزایش حجم آب دریاچه اورمیه در منطقه کم عمق جنوب که در فصل‌های گرم پتانسیل تبخیر زیادی دارند، پخش شده است. علاوه بر این، به دلیل همبستگی زیاد بین سطح آب دریاچه اورمیه و میزان بارش، مرحله بهبودی مشاهده شده در سال ۲۰۱۶ و نیمه اول سال ۲۰۱۹ ممکن است در صورت دوره خشکسالی طولانی‌تر، ادامه نداشته باشد».

برای دستیابی به یک احیای پایدار، نیاز به تلاش‌های بی‌شماری مثل جلوگیری از انحراف جریان آب دریاچه اورمیه به سمت زمین‌های کشاورزی است. نتیجه این پژوهش نشان داد که دریاچه اورمیه با یک روند عمدتا مثبت در جریان‌های ورودی، به دلیل بارندگی شدید در سال ۹۸ (۲۰۱۹ میلادی)، تثبیت شده است و بیم آن وجود دارد که با خشکسالی در سال‌های آینده این روند معکوس شود.

نتایج این پژوهش در آخرین شماره نشریه Science of the Total Environment منتشر شده است.

دریاچه اورمیه بر اثر سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه، توسعه زمین‌های تحت کشت به دوبرابر، افزایش 2 برابری جمعیت منطقه، سیستم آبیاری قدیمی و سنتی، تشویق کاشت محصولات آب‌بر مثل چغندرقند در منطقه و ... خشکانده شده است.

کاهش 28% بارش‌ها در حوضه‌ی آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر کل هواشناسی استان آزربایجان غربی امسال شاهد کاهش 28% بارشها در آزربایجان غربی نسبت به مدت مشابه سال گذشته می‌باشیم. 

حبیب عبدلی در گفت و گویی که با سایت دولتی ایسنا داشته از ثبت بارش 345.8میلی‌متری تا 26 خرداد در آزربایجان غربی خبر داده است. این در حالی هست که میانگین بارشها در مدت مشابه سال قبل 475.8 میلی‌متر و میانگین بارش بلندملت 314.1 میلی‌متر ثبت شده است. آمارها حاکی از کاهش 27% بارشها طی سال 1399 در مقایسه با مدت مشابه می‌باشد.

مدیر کل هواشناسی استان آزربایجان غربی اذعان نموده است که بر اساس شاخص SPEI در دوره 12 ماهه تا پایان اردیبهشت ماه سال جاری، نواحی شمالی آزربایجان غربی درگیری خشکسالی خفیف تا بسیار شدید، نواحی مرکزی در محدوده نرمال و نواحی جنوبی آزربایجان غربی در محدوه نرمال تا ترسال متوسط بوده است.

بیش از 90% دریاچه اورمیه بر اثر سیاست سدسازی بدون احتساب حق آبه دریاچه، توسعه‌ی کشاورزی، افزایش دوبرابری جمعیت، سیستم آبیاری سنتی و ... طی سالهای گذشته خشکانده شده است.

نمودار وضعیت دریاچه اورمیه در 28 خرداد 1399

اومود اورمولو

بر اساس نموداری که از سوی دفتر مطالعات پایه‌ی منابع آب منتشر شده است، دریاچه اورمیه با کاهش تراز سطح آب، وسعت دریاچه و حجم آب مواجه می‌باشد.

بنا به آمار نمودار تراز سطح دریاچه اورمیه در خرداد 1399 حدود 1271.78 بیان شده که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 1271.85 می‌باشد. آمار حاکی از کاهش 07درصدی نسبت به سال قبل و 2.84% نسبت به میانگین درازمدت می‌باشد. تراز اکولوژیک دریاچه اورمیه 1274.10 می‌باشد.

در دیگر سو شاهد کاهش وسعت دریاچه اورمیه نیز می‌باشیم به طوریکه وسعت دریاچه اورمیه در 28 خرداد 1399 حدود 3148.49 بیان گردیده که این میزان در مدت مشابه سال قبل 3201.50 بوده است. آمارها حاکی از کاهش 53.01 نسبت به مدت مشابه سال قبل و کاهش 1363.43 نسبت به میانگین بلندمدت می‌باشد.

حجم آب دریاچه اورمیه نیز در خرداد 1399 حدود 4.87 میلیاردمترمکعب بیان شده که این میزان در مدت مشابه سال قبل حدود 5.09 میلیاردمترمکعب بوده است. ارقام حاکی از کاهش 0.22درصدی حجم آب دریاچه اورمیه نسبت به سال گذشته و 11.17درصدی نسبت به میانگین بلندمدت می‌باشد. 

کارشناسان بی‌طرف محیط‌‌زیست مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی، توسعه‌ی زمین‌های تحت کشت به دوبرابر، افزایش دوبرابری جمعیت، سیستم آبیاری سنتی و ... معرفی می‌کنند.

نمودار سطح تراز دریاچه اورمیه طی 30 سال گذشته

افزایش شوری دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور غلظت نمک دریاچه اورمیه در حال حاضر 245گرم در لیتر سنجیده شده که نسبت به مدت مشابه افزایش چشمگیری را نشان می‌دهد.

علی نکوئی‌فرد در گفت‌و‌گو با سایت دولتی ایسنا آمار تراز دریاچه اورمیه را ۱۲۷۱.۸۸متر عنوان کرده و میزان شوری و غلظت نمک دریاچه اورمیه را بسیار بالا توصیف نموده است. شوری مهمترین عامل بازدارنده در تولید بیومس بوده و در تولید سیست آرتمیا یک عامل بازدارنده محسوب می‌شود.

بر اساس آمارهای دولتی اکنون میزان سیت آرتمیا در هر لیتر دریاچه اورمیه ۱۲.۳عدد در هر لیتر و میزان جلبک دونالیلا که اصلی‌ترین غذای آرتمیا می‌باشد ۸میلیون و ۲۷۳ هزار عدد در هر لیتر توصیف می‌شود.

دریاچه اورمیه بر اثر سیاست‌های غلط محیط‌‌زیستی، توسعه‌ی بی‌‌برنامه سطح زیر کشت، استفاده از سیستم آبیاری قدیمی، افزایش جمعیت منطقه و سدسازی بی‌رویه خشکانده شده است. 

وجود 61 هزار حلقه چاه آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بنا به آمار رسمی که از سوی مدیرعامل شرکت آب منطقه آزربایجان غربی ارائه شده، در حوضه آبریز دریاچه اورمیه 61 هزار و 965 حلقه چاه وجود دارد که از این تعداد 22 هزار و 297 حلقه چاه غیرمجاز جدیدالحفر توسط اکیپ‌های گشت و بازرسی اداره آب شناسایی شده است. اغلب حلقه چاه‌های شناسایی شده درسطح شهر اورمیه وبخش مرکزی می‌باشد.

همه ساله بیش از 1 میلیون و 108 هزار مترمکعب آب توسط 61 هزار و 956 حلقه چاه تخلیه و برداشت می‌شود که تنها سهم سالیانه 22 هزار و 297 حلقه چاه غیرمجاز جدید 296 هزار و 865 مترمکعب آب می‌باشد. متاسفانه مدیرعامل شرکت آب منطقه آزربایجان غربی در مورد وجود یا عدم وجود مجوز 39668 حلقه چاه قدیمی موجود در حوضه آبریز دریاچه اورمیه اضهارنظری نکرده است، هر چند که به احتمال بسیار زیاد اغلب حلقه‌چاهها محتملا بدون مجوزاند.

علت افزایش تعداد حفر چاه‌های آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه به این حد، تفکیک اراضی کشاورزی و خردشدن اراضی می‌باشد که با توجه به سیاست سدسازی در منطقه و به تبع آن تسهیل دسترسی کشاورزان به منابع آبی و عدم وجود آلترناتیو جهت تامین هزینه‌های زندگی کشاورزان صورت گرفته است. برای مثال علارغم خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه و تنش آبی موجود در منطقه هر ساله شاهد کاشت هر چه بیشتر محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند در حوضه آبریز دریاچه اورمیه می‌باشیم که امسال نیز بنا به آمار دولتی و رسمی این میزان به بیش از 2 میلیون تن رسید و آزربایجان غربی رتبه اول تولید این محصول آب‌بر در ایران شد.

سیاست سدسازی و تشویق کاشت محصولات آب‌بر در حوضه آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

در نوشته‌ای با نام "سیاست ترویج کاشت چغندرقند به بهاء خشک کردن دریاچه اورمیه" باتوجه به آمارهای ارائه شده رسمی از سیاست‌های تشویقی در رابطه با افزایش کاشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند در حوزه دریاچه اورمیه الخصوص درشهر اورمیه سخن گفته و پیش‌بینی‌هایی مبتنی بر افزایش کاشت چغندرقند در صورت تداوم سیاستهای غلط آبی گذشته را بر زبان آورده بودم. آمارهای رسمی و دولتی ارائه شده متاسفانه حاکی از صحت پیش‌بینی‌هایم می‌باشد.

برداشت 2 میلیون تن چغندرقند در آزربایجان غربی

بنا به آمارهای دولتی(بدون درنظرگرفتن اینکه چه‌قدر آمارهای ارائه شده قابل استناد و بدون ملاحظه‌کاری سیاسی می‌باشد) که از سوی رییس سازمان جهاد کشاورزی آزربایجان غربی  ارائه شده امسال بیش از 2 میلیون تن چغندرقند در آزربایجان غربی برداشت شده است. در حالیکه به سبب آب‌بر بودن چغندرقند تنها 23 هزار هکتار زمین برای کشت این محصول آب‌بر درنظر گرفته شده بود به سبب درخواست‌های کشاورزان 7 هزار هکتار نیز با کسب مجوز از معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی کشت شده و مجموع کشت چغندرقند سال گذشته به حدود 30 هزار و 652 هزار هکتار بالغ شده است. نهایتا آزربایجان غربی علارغم خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه در تولید محصول غیراستراتژیک و آب‌بر چغندرقند رتبه اول را در ایران به خود اختصاص داده است.   

سدسازی و افزایش مصرف آب

پژوهش‌های علمی بی‌طرف حاکی از نقش اصلی و مخرب سیاست سدسازی در حوضه آبریز دریاچه اورمیه بر روند خشک شدن آن دارد. در حالیکه سدسازی از یک سو با تسهیل دسترسی کشاورزان به آب سبب توسعه سطح زیرکشت و کاشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند را منجر شده است و از سوی دیگر افزایش مصرف آب را به همراه داشته است. در حالیکه بنا به برنامه‌های ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه همه‌ساله می‌بایستی شاهد کاهش سطح زیرکشت الخصوص کاهش کاشت محصولات آب‌بر و طبعا کاهش میزان مصرف آب می‌بودیم، در حالیکه آمارها حاکی از افزایش مصرف آب می‌باشد.  

 به باور راقم این سطور با سیاست تشویقی که چه از سوی دولت در رابطه با افزایش سطح زیرکشت و چه از سوی کارخانه‌های قند موجود در حوضه آبریز دریاچه اورمیه شاهدیم، سال‌های پیش رو نیز به همین منوال شاهد افزایش سطح زیرکشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند خواهیم بود. 

وضعیت دریاچه اورمیه

آمارها ارائه‌شده از سوی نهادهای دولتی در رابطه با احیاء دریاچه اورمیه بیشتر پروپاگاندای رسمی هست تا اظهار واقعیات در مورد دریاچه اورمیه، در حالیکه اکنون در فصل بارش بوده و همیشه در این فصول شاهد افزایش سطح دریاچه اورمیه بودیم. بی‌تردید در فصول گرم پیش‌رو که شاهد افزایش تبخیر آب خواهیم بودم وضعیت اصلی دریاچه اورمیه نمایان خواهد شد.

چشم‌انداز 2040 و بحران آب شهر اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس پروژه ایران 2040 دانشگاه استنفورد که با مدیریت پویا آزادی صورت گرفته است شهر اورمیه به عنوان یکی از مناطقی که با بحران منابع آبی مواجه خواهد شد، بیان شده است.

بر اساس پیش‌بینی‌های محققین طرح یاد شده از 21 میلیون جمعیت روستایی ایران نزدیک به 6.4 میلیون نفر در خطر تنش آبی شدید قرار خواهند گرفت که اکثر مناطقی که با بحران آبی مواجه خواهند شد عبارتند از: اورمیه، تهران، کرمان و اصفهان.

علارغم پیش‌بینی بحران آبی در اورمیه متاسفانه شاهد روز‌افزون گسترس و تشویق کشاورزی سنتی در اورمیه می‌باشیم به طوریکه بنا به آمار دولتی بعد از انقلاب سطح زیر کشت در منطقه دوبرابر شده و به تبع آن میزان مصرف آب نیز به شدت افزایش یافته است. در حالیکه اغلب محصولات کاشته شده به مانند چغندرقند بسیار آب‌بر بوده و جزء محصولات استراتژیک نمی‌باشند.

 آبیاری محصولات نیز با سیستم قدیمی سبب هدررفت بیش از 70% آب و کاهش بهره‌وری می‌گردد. در حالیکه با مدرنیزاسیون سیستم آبیاری و در وهله‌ی دوم با مدرنیزاسیون کشاورزی میتوان حداقل جلوی هدررفت آب را گرفته و بهره‌وری را افزایش داد.

سیاست غلط سدسازی که خود به سبب دسترسی آسان به منابع آبی و توسعه کشاورزی سنتی را بهمراه داشته سبب خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه گردیده است که در صورت تداوم این سیاست غلط شاهد فجایع غیرقابل جبرانی در آزربایجان خواهیم بود.

گرافیک وضعیت بارش حوضه‌ آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

تصویر فوق وضعیت بارش حوضه‌های آبریز اصلی ایران از ابتدای سال آبی تا 30 آبان‌ماه را نشان می‌دهد.

بنا به گرافیک از اول مهر تا 30 آبان سال آبی 98-1397 در حوضه آبریز دریاچه اورمیه شاهد 49.4 میلی‌متر باران بوده‌ایم که این مقدار دقیقا مشابه با میزان بارش در مدت مشابه سال گذشته می‌باشد. مقدار متوسط بارندگی در عرض 50 سال گذشته حوضه آبریز دریاچه اورمیه حدود 56.3 میلی‌متر می‌باشد که امسال با کاهش 12.3 میلی‌متر بارش مواجه گردیده است.‌  

متاسفانه دریاچه اورمیه به سبب سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، توسعه زمین‌های کشاورزی به میزان دو برابر و ترویج کشاورزی، افزایش دوبرابری جمعیت، آبیاری سنتی که سبب هدررفت 70% آب می‌گردد و دیگر عوامل انسانی خشکانده شده است به طوریکه اکنون بنا به آمار دولتی بیش از 90% دریاچه اورمیه تماما خشک شده است. 

نمودار تغییرات تراز دریاچه اورمیه طی سال‌های 1374 تا 1397

اومود اورمولوهمانطور که از نمودار تغییرات تراز دریاچه اورمیه طی سال‌های 1374 تا 1397 کاملا مشهود هست روند کاهش تراز آب دریاچه اورمیه از سال 1374 آغاز و تا سال 1392 ادامه داشته است، از سال 1392 تا سال 1397 شاهد روند نزولی سطح آب دریاچه نمی‌باشیم و تقریباعلارغم فراز و فرودهای سطح تراز آب تثبیت شده است. سال 1374 سرآغاز نگرش تهدید‌آمیز به طغیان‌های آبی دریاچه اورمیه و ترویج سیاست‌سدسازی جهت مقابله با آن می‌باشد.

بر اساس آمار رسمی دولتی اکنون بیش از 90% دریاچه اورمیه کاملا خشک گردیده و علت این امر را بسیاری از کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، توسعه زمین‌های کشاورزی به میزان دو برابر، افزایش جمعیت به میزان 2 برابر، آبیاری سنتی، پل میانگذر دریاچه اورمیه و .. بیان می‌کنند. علل مرگ دریاچه اورمیه هر کدام از موارد ذکر شده باشد، ناشی از نتیجه و نقش انسانی در نابودی و تخریب دریاچه اورمیه و محیط‌زیست آزربایجان می‌باشد.  

اسامی تورکی جزایر پارک ملی دریاچه اورمیه

*مئهران باهارلی
پارک ملی دریاچه اورمیه بین استانهای آزربایجان شرقی و آزربایجان غربی و در موقعیت جغرافیایی 37 تا 30/38 عرض شمالی و 45 تا 46 طول شرقی واقع شده است. مساحت پارک 464056 است .پارک ملی دریاچه اورمیه جمعا دارای 102 جزیره بزرگ و کوچک به مساحت 33486 هکتار است . 
پوشش گیاهی:
سرو کوهی , پسته وحشی , داغداغان ,‌زالزالک ,‌ بادام کوهی ,‌شیرخشت ,‌دیو آلبالو, گندمیان ,‌فرفیون ,‌آویشن ,‌درمنه ,‌علف شور, ‌کاکوتی ,‌زنبق,‌یولاف ,‌شنگ و‌ شقایق. 
پستانداران:
قوچ و میش و گوزن زرد . 
پرندگان:
فلامینگو, پلیکان ,‌ ‌کاکایی و تنجه . 
خزندگان:
انواع مارهای سمی و نیمه‌سمی, مارمولک و آفتاب‌پرست. 
پارک ملی دریاچه اورمیه در میان دو استان آزربایجان شرقی و آزربایجان غربی بخش شده است. دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه درونْ سرزمینی آزربایجان و ایران است. آب دریاچه اورمیه بسیار شور بوده و عمدتآ از رودخانه‌های جیغاتی (زرینه‌رود)، تاتائو (سیمینه‌رود)، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تغذیه می‌شود. حوضه آبریز دریاچه اورمیه ۵۰۸۹۲ کیلومتر مربع است که پیرامون ۳٪ مساحت کل کشور را دربر می‌گیرد. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت خانا (پیرانشهر)، سالماس (سلماس)، اورمو (اورمیه)، تبریز، آذرشهر، ماراغا (مراغه)، قوشاچای (میاندوآب)، ساووجبولاق (مهاباد)، سولدوز (نقده) و اشنویه یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در آزربایجان و ایران بشمار می‌رود. پارک ملی دریاچه اورمیه بزرگترین آبگیر دائمی آسیای غربی است. پارک ملی دریاچه اورمیه پس از مرداب انزلی از جالب‌ترین و نغزترین زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران بشمار می‌رود. تا کنون بیش از ۱۸۶ گونه از پرندگان آبزی و کرانه‌ای و ده‌ها پرنده خشکی‌زی در استان آزربایجان غربی شناسایی شده اند. پارک ملی دریاچه اورمیه دارای ۱۰۲ جزیره است که همه آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوخته طبیعی جهان به ثبت رسیده است. جزیره ائششک داغی (اِشک) زیستگاه پرندگان زیبای کوچگر از جمله مرغ آتش و تنجه و نیز گوزن زرد است. گِل کرانه دریاچه اورمیه خاصیت درمان برای دردهای مَفصلی و بیماری‌های زنان را دارد. برای گشت و گذار در دریاچه اورمیه و جزیره‌های آن می‌توان از دو کشتی سهند و نوح یا قایق‌های گوناگون در بندر گلمانخانه بهره گرفت.
تاریخچه و معنای نام اورمو، اورمیه
منابع فارسی و ارمنی نام شهر اورمو (اورمیه) را به شکل "ارومیه" و منابع تورکی و آزربایجانی این نام را در زبان فارسی به شکل "اورمیه" و به زبان تورکی مطابق با تلفظ مردم به شکل "اورمو" می نویسند. گروه دوم معتقد به تورکی بودن نام اورمو و در نتیجه اورمیه و همریشگی احتمالی آن با اسامی شهرهایی مانند اور و اوروک (از تمدن سومری)، اورگنج (دو شهر در ازبکستان و ترکمنستان) و اورومچی (در ترکستان چین، بئش پالیق سابق) اند.
تئوری سومری نام اورمیه: مدافعین این تئوری، نام اورمیه را به شکل "اور(و)+ مو" (URU+MU)و یا "اور(و)+مه" (URU+ME) تقطیع می کنند. 
١- "اوروURU " در زبان سومری که از طرف عده ای زبانی خویشاوند با زبان تورکی و یا پروتوتورک در نظر گرفته می شود، به معنی شهر و آبادی است. نام دو عدد از مهمترین شهرهای سومری "اور" (المقیر فعلی در جنوب بغداد) و "اوروک" (ورقه فعلی) بوده و احتمال داده می شود نام کشور عراق نیز یادگار کلمه اوروک سومری باشد. (اوروق و یا اوروغ در ترکی به معنی قبیله و یا گروه انسانی خویشاوند و در ترکی معاصر به شکل اویروق به معنی تابعیت و شهروندی است). 
٢- "موMU " در زبان سومری (معادل شامو در زبان آکادی) به معنی بهشت و یا بخشی از آسمان-بهشتها و شاید به معنی باران است. "مهME " نیز در این زبان به معنی معیارها و نرمهای فرهنگی و یا پرچمها و نشانه های این نرمها می باشد. بنابراین "اوروموURUMU " به زبان سومری به معنی "شهر بهشتی"، "شهر باران" و "اورومهURUME " به معنی "شهر فرهنگ، شهر بافرهنگ" می باشد. نام اورومو به معنی شهری بهشتی با باور رایج در ادوار باستان مبنی بر قرار داشتن باغ عدن در آزربایجان –تبریز همخوانی تمام دارد.
تئوری اورال –آلتائیک نام اورمیه: در زبانهای مخلتف اورال-آلتائیک نامهای جغرافی متعدد مشابه با نام اورمیه وجود دارند. این نامها را میتوان به دو دسته جداگانه، یکی با معانی مکان و مقر و دیوار و دیگری با معانی زیبا و شاد و شوق و ... تقسیم کرد:
١- بن "اورUR " در زبان تورکی باستان به معنی مکان و مقر و... و "اٶرو-هٶروÖRÜ-HÖRÜ " به معنی دیوار درهم تنیده است. ("اورUR " به سومری به معنی انسان است). کلمات اورتا (وسط)، اوردو (قرارگاه خاقان و ارتش)، اورون (مقام، مکان)، اورناماق (جای گرفتن)، اورلاتما (اسکان دادن)،... در زبان تورکی و بنا به شماری از صاحبنظران کلمات یورد و یا یئر نیز از همین ریشه اند. 
٢- در زبانهای اورال-آلتائیک ترکیبات متعددی وجود دارند که یادآور نام اورمیه‌اند. در همه این نامها معانی شادی، زیبائی، ذوق و شوق و الهام بخشی مستتر است: 
الف- در زبانهای مونقولی کلمات اورماURMA ، اورامURAM ، اورمانURMAN ، اورماسURMAS ، اورمURM ، اوروما URUMUو .... به معانی روحیه، الهام، شوق و ذوق میباشند. نام شهر اورومچی URUMÇİ ویا اورونچی URUNÇİاویغورستان (تورکستان چین) نیز کلمه ای مونقولی (لهجه باستانی مربوط به دو هزار سال پیش) است. در این ترکیب اورو URU به معنی زیبا و مچی MÇİ به معنی مرغزار و کشتزار است. 
ب- در زبانهای اورالیک (فینو اوگوریک مخصوصا در زبان مجاری) اٶرٶم-اٶرٶل ÖRÖM-ÖRÖLبه معنی شادی و نشاط است (زبانشناسان این نامها را ماخوذ از زبان تورکی دانسته‌اند). 
ج- در تورکی باستان، اورینÖRİN, ÜRİN ، اورون ÜRÜN و اورگونÜRGÜN همه به معنی شاد و شاداب بودن. 
بنابراین نظریه، نام اورمیه کلمه ای اورال آلتائی به معنی مکان زیبا و شادی بخش است.
تئوری تلفظ مردمی: عده ای نیز نام اورمیه را ناشی از تلفظ تورکی "رومیه" و یا "رومی" میشمارند. طبق این نظر، از آنجائیکه صدای "ر" در اول کلمات اصیل تورکی نمی آید، برای رفع این صدا از اول این چنین کلمات وارده از زبانهای خارجی، صدای "او" و یا "ای" به اول آنها (مانند ایره حیم به جای رحیم و .....) افزوده می شود. چنانچه واژه های "روم" و "روس" در تورکی مردمی به شکل "اوروم" و "اوروس" تلفظ میشوند. نام شهر "اورفا" در ترکیه نیز طبق همین قاعده و از افزودن صدای "او" به اول نام قدیمی این شهر "روبا" حاصل شده است. 
نتیجه:
نام دومین شهر آزربایجان اورمو-اورمیه، چه از ریشه تورکی- اورال آلتائیک اروم-اورون، چه از تلفظ تورکی "رومیه" و چه از ریشه سومری اورومو-اورومه گرفته شده باشد، شکل "اورمیه" مانند خود این شهر، دارای بار و هویت تورکی است و شایسته است که در زبان فارسی نیز به جای فرم غیرتورکی ارومیه بکار رود.
نام جزایر پارک ملی دریاچه اورمیه 
نام ۱۰۲ جزیره دریاچه اورمیه بدین شرح است:
آداجیق، آرپا دره سی (آرپادره سی)، آرپالیق ،آغ داغ (آق داغ)، آغجا داش،افشارجیق، آق مسته، آل داغ، آلا مزره، آلتین داش(دوققوزلار2 )، آنقیت، ائششک داغی، ائشیک؟ میدانلار(ایشیک میدانلار)، ابولقاسیم داشی(=بایراقلی)، احمد داشی (=قالخانی)، ارده شه تپه سی، امه جنلر، اومود، اوهون(هونو)، ایرای داش، ایسپیر، ایسپیرجیک، بارینما(یوخاری گولایان داشی)، بایاتلی(=کیچیک شاه سوره‌نلی؟)، بایراقلی (=ابوالقاسم داشی)، باییندیر (کیچیک گمیچی تپه)، بزه کلی، بوجاقلی، بوزجا، پاخلان آداسی، تؤره مه (=دوققوزلار ٤)، تاپداق (=آرپادره سی ٢)، تک داغ (=گدیک تپه ٣)، توپپوزلو (=دوققوزلار ٣)، توخسون (=قاناجانا٬١ گاناجابا؟ ١)، تورکلر آداسی، چؤمچه داش، چات تپه، چالاغان، چاناق قایا، چاییرلی، داش آدا، داشلیجا، دانالی، دلیجه آدا، دلیجه آدا، دلیجه آدا، دوققوزلار (=دوققوز آدالار)، دیله ک آداسی، دینج آدا، ساخلیجا، ساری تپه، ساریجا، سامانلی، سانجاق (=دوققوزلار ٩)، سایین قالا (صائین قلعه)، سنگیر، سومورقان (=اورتا گوله ین داشی)، سیغیناق، شاه سوره‌نلی؟، شاها (=شاهاتالا)، شوش تپه، عوثمان یومروغو، قابا داش (=دوققوزلار ١)، قاپاقلیجا، قاپساق (=گمیچی ٢)، قارا آدا، قارا تپه، قارلی (قارلیق)، قاشقالاق (=دوققوزلار ٥)، قالخانلی (=احمد داشی)، قامچیلار، قاناجانا (گاناجابا؟٣ =قاناجانا؟ ٣)، قانقلی قایا (=قانلی قایا)، قایاجیق، قایاقاپان، قاینارجا (=بؤیوک شاه سره نلی)، قوتان قوش، قورشاقلی (=بؤیوک کؤمه ر؟داغ٬ کؤمه رداغ؟ ٣)، قوزغون، قوش قایاسی (=کیچیک کؤمه‌ر داغ٬ کؤمه‌ر داغ ٢)، قوش قونماز (=دوققوزلار ٨، قوشاجالی (=گمیچی ٣)، قویون داغی، قیپلیجا (=دوققوزلار ٥)، قیرنالی، قیزیل کنگور (=قیزیل کنگور ١)، قیزیلجا قایا (=قیزیل کنگور ٢)، قیلینج یاغلی قار، کئچل داشی، کؤمه رداغ (کمرداغ؟ ١)، کاظیم خان داشی (=قیرخلار٬ =اییدیر)، کنگرلی، کوله کلی، گؤتورگه (=قاناجانا؟٢ ٬ گاناجابا؟ ٢)، گؤیجه آدا، گدیک تپه (=گدیک تپه ١)، گمیچی آداسی (=گمیچی ١)، گمیچی تپه سی (=بؤیوک گمیچی تپه)، گوله ین داشی (=آشاغی گوله ین داشی)، مئرکیت، موللا یوردو (ملا یورکو؟)، مینجیق تپه (=گدیک تپه ٢)، یئکه داغ، یاپاقلی، یارماقلی، یاریلغان قایا، یاسسی آدا، یاسسی داش، یاسسی یاغلی قارا، یالقیز آدا (=دوققوزلار ٧)، یالمان
و اسامی جعلی و تحریف شده فارسی که چند سال پیش به جای اسامی تورکی تاریخی و حقیقی دریاچه اورمیه تغییر داده شدند 
آرزو، اشک، اسپیر، کبودان، شاهی (اسلامی)، اسپیرو، اسپیرک، آذین، مهر، مهران، مهرداد، برزو، برز، سیاوش، سیاه‌تپه، تنجه، تنجک، بن‌اشک، اشک‌سر، اشکو، چاک‌تپه، دی، ماغ، میدان، چشمه‌کنار، میانه، سامانی، آذر، سنگان، سنگو، تک، جوزار، جوین، جودره، سپید، بستور، زیرآبه، بهرام، گرز، اردشیر، ناهید، پنهان، شاهین، کنارک، زرتپه، خرسک، امید، گریوک، گرده، گیو، کَلسنگ، گلگون، آرام، پناه، کریوه، ناویان، زاغ، مشکین، سهران، پیشوا، کام، کامه، سروش، سرخ، شبدیز، ناخدا، کوچک‌تپه، توس، برزین، آرش، آتش، سیاه سنگ، کرکس، شورتپه، ناوی، نهفت، شوش‌تپه، ایران‌نژاد، شمشیران، مهدیس، کاکایی بالا، کاکایی میانه، کاکایی پایین، تخت، تختان، مرکید، کاوه، مهوار، نادید، کمان، زرکمان، زرکنک، نهان، برد، بردین، بردک، تیر، تشبال، سریجه، بن، کفچه‌نوک.
سوالی که به ذهن می رسد این می باشد که برای تغییر نام خلیج عربی زمین را به زمان می دوزیم پس چرا اسامی تورکی تاریخی و ملی را با اسمی جعلی فارسی عوض می کنیم؟ 
 پارک ملی دریاچه اورمیه  دریاچه دارای ۱۳۰ کیلومتر طول و در پهن ترین نقطه ۴۰ کیلومتر عرض و۴۶۳۰۰۰۰ هکتار مسحت است. عمیق ترین نقطه دریاچه ۱۵اورمیه  متر وعمق میانگین ان ۵ متر می باشد.
دریاچه اورمیه با مینگین بارندگی سالانه ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر و درجه حرارت متغیر از ۱۷ـ تا ۳۶ درجه سانتیگراد از سطح ازاد ۱۲۷۴ متر ارتفاع دارد.
آب دریاچه اورمیه غلظت بسیار دارد که در نقاط مختلف و فصول گوناگون میزان املاحش متغیر و بطور متوسط حدود ۳۰۰ گرم در لیتر است. 
در سال ۱۳۴۶ جزیره قویون داغی(کبودان) از طرف سازمان حفاظت محیط زیست حفاظت شده اعلام گشت.در سال ۱۳۵۴ بود که این جزیره ئ سایر جزایر موجود در این منطقه بجز شاها(اسلامی)منطقه حفاظت شده دریاچه اورمیه اعلام و بعدا به پارک ملی تبدیل شد.
در پارک ۳۲۰۰ هکتاری جزیره کبودان که غیرمسکونی و زیستگاه انواع پستانداران وحشی مثل موش صحرایی ـ قوچ و میش و پلنگ است.
سیمای جزیره قویون داغی (کبودان استپی) و بخش هایی از این جزیره نیمه جنگلی بیشتر پسته وحشی همراه با درختچه های دیگر از جمله بادام وحشی ـ ارس کوهی ـ بادام کوهی ـ خوشک و گوجه وحشی و گیاهان گوناگونی چون دم اسبی ـ مرغ علف گوسفندی و جو وحشی از جمله گیاهان و درختان این جزیره است.
پرواز دسته جمعی فلامینگوها ـ پلیکان ها ـ تنجه ها و کاکایی ها در پارک ملی دریاچه اورمیه مناظر بدیعی در بهار و تابستان پدید می اورد.