۱۳۹۰/۱۲/۲۹

آیا خشکسالی، تغییرات اقلیمی سبب خشک شدن دریاچه اورمیه شده است؟

دریاچه اورمیه این نگین آزربایجان در حال خشک شدن می باشد. علت خشک شدن دریاچه اورمیه از سوی مقامات دولت ایران 60% خشکسالی، 10-15 سد سازی و 10-15% نیز کمبود باران معرفی می شود این در حالی می باشد که منابع علمی و محیط زیستی بی طرف منطقه ای و جهانی علت خشک شدن دریاچه اورمیه را نه کمبود باران و نه خشکسالی بلکه مدیریت اشتباه حوزه آبریز اورمیه و ساخت سدهای بی حساب و کتاب معرفی می کنند.
دو تصویر فوقی که در متن نوشته مشاهده می کنید یکی مربوط به گستره خشکسالی مهر 1388 تا پایان خرداد 1389 و دیگری مربوط به گستره خشکسالی سال 1390 الی 1391 می باشد که هر دو بر اساس شاخص بارش استاندارد یا SPİ می باشند. منبع هر دو تصویر فوق وزارت مرکز تحقیقات کم آبی و خشکسالی در کشاورزش و منابع طبیعی پایگاه ملی مدیریت خشکسالی کشاورزی می باشد. 
با دقت و تامل در تصویری که نشان دهنده خشکسالی مهر 1388 تا پایان خرداد 1389 می باشد(تصویر شماره 1) هر انسانی که قادر به خواندن و نوشتن بوده و رنگها را بشناسد بی شک می تواند حوزه آبریز دریاچه اورمیه را که با رنگهای مقداری سبز و بیشتر آبی در تصویر مشخص شده است را بیابد و در زیر تصویر مفاهیم رنگ ها را که رنگ سبز به معنای نرمال و رنگ آبی را ترسالی متوسط را مشاهده کند. 
این بدان معناست که از مهرماه 1388 تا پایان خرداد 1389 در حوزه آبریز دریاچه اورمیه مقدار بارش باران مقداری بیشتر از وضعیت نرمال بوده و در حالت ترسالی قرار داشته است که سخن مسئولین دولت ایران در مورد کمبود بارش باران و خشکسالی را که علت خشک شدن دریاچه اورمیه معرفی میی کنند زیر سوال می برد.
در تصویر دوم که با شماره 2 مشخص شده است وضعیت گستره خشکسالی را از سال 1390 تا سال 1391 مشخص می سازد. همانطور که مشاهده می کنید در این تصویر نیز حوزه آبریز دریاچه اورمیه با سه رنگ سبز، آبی کمرنگ و مقدار کمی رنگ زرد مشخص می کند. رنگ سبز نشان دهنده وضعیت نرمال، رنگ آبی کمرنگ ترسالی و رنگ زرد مشخص کننده خشکسالی متوسط می باشند.
در مجموع این تصویر نیز به وضوح نشان دهنده وضعیت ترسالی دریاچه اورمیه در سالهای 1390 تا 1391 می باشد که بی شک نشان دهنده عدم کاهش بارش باران و خشکسالی در حوزه آبریز دریاچه اورمیه می باشد.
پس اگر دریاچه اورمیه را خشکسالی، کمبود بارش باران خشک نکرده است چه چیز عامل اصلی خشکانیدن دریاچه اورمیه می باشد؟
بر اساس آخرین گزارش علمی که در مورد خشک شدن دریاچه اورمیه از سوی برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد با نام اختصاری UNEP منتشر شده است خشک شدن دریاچه اورمیه با توجه به داده های 100 سال گذشته نه در اثر کاهش باران، تغییرات اقلیمی و خشکسالی بلکه در اثر سوء مدیریت حوزه آبریز دریاچه اورمیه، ساخت بی و حساب و کتاب سدها معرفی شده است.   
در گزارش UNEP که در وبلاگ اخبار اورمیه نیز همین گزارش به زبان انگلیسی منتشر شده است در مورد تغییرات اقلیمی که مد نظر مسئولین دولتی ایران می باشد نیز چنین گفته شده است که اگر تغییرات اقلیمی سبب خشک شدن دریاچه اورمیه شده است پس چرا همین تغییرات اقلیمی اثری در دریاچه های وان ترکیه و سوان ارمنستان نداشته است؟ این سه دریاچه در فاصله بسیار کمی از هم قرار دارند و بی شک هر گونه تغییر اقلیمی بر روی سه دریاچه نیز تاثیر خواهد داشت، این در صورتی می باشد که دریاچه اورمیه 2300 کیلومتر پس روی داشته است.