Urmiye Gölünün qurumasını 30 il bundan öncə söylemişdik

Umud Urmulu
Güney Azərbaycan, Urmiye: Batı Azərbaycan çevre örgütü başxanı bugün iranın isna düşərgəs ilə (sitə) bir söyləşisi olmuş, söyləşidə ilginç olaraq başxan Urmiye Gölünün qurumasını 30 il bundan öncə dilə gətirdiklərini savunmuşdur, Ancaq 30 il bundan öncə Urmiye Gölü qurumasını söyləyərək nədən iran devləti yetgililəri bu qonuda önləm almamışlar daha ilginçdir və iran devlətinin Güney Azərbaycan çevre və doğasını açıqca baxşını sərgiləməktədir.
Həsən Abbasnejadın dediklərinə Görə Urmiye Gölü qurumasında iqlim Dəyişikliyi kimi doğa etgənləri dışında insan etgənlərıdə ön plandadadır ancaq o insan etgənləri dedi qonuyu açıqlamamış və daha doğrusu iran devlətının Güney Azərbaycan’da Baraj tikmə siyasətidə insan etgəni olaraq hesablanmış yoxsa yox bilinməməktədir. Bugün Tuğralı (rəsmi) olaraq Urmiye Gölü üzərində 73 Baraj bulunmaqda və tikilən Barajların Urmiye Gölü qurumsına qatqısını görməməzlikdən gəlmək heç doğru olmaz. iqlim Dəyişiklikləri 15-30 ildə yox yüz illər içində bir ekosistemdə etgi yarada bilərlər və iran devlətının Urmiye Gölü qurumasını iqlim Dəyişikliyini sorumlu olaraq göstərməsi daha çox özünü bu işin dışında tutuması üçün qullandıq əski bir yöntəmdir.
Iran devlətinin tuğrali verilərinə görə Urmiye Gölünün 75%  qurumuşdur ancaq əski və yeni devlət bilə gölün yenidən canlandırması haqqında addım atmamaqda israrlıdırlar və ən ilginçi Urmiye Gölünün qurumaq nədəni bugün bilimsəl olaraq bilinməməktədir.

سرنوشت نامعلوم پرندگان تالاب آب‌گٶل همدان آزربایجان

اومود اورمولو

سیاست های غلط محیط زیستی و عدم مدیریت صحیح منابع آبی توسط دولت ایران سبب خشک شدن سریع دریاچه ها و تالاب های متعددی گشته، دریاچه اورمیه که اکنون بنا به آمارهای غیرموثق دولتی 80% تماما خشک گردیده یکی از نمونه های این مدیریت غلط و نگرش نادرست به محیط زیست می باشد. در کنار دریاچه اورمیه تالاب آب‌گٶل همدان آزربایجان نیز با بحران شدید کم‌آبی و خشکی مواجه گردیده به طوریکه بنا به مصاحبه مدیر کل محیط زیست استان همدان آزربایجان پرنده‌گان مهاجری که همه ساله میهمان تالاب آب‌گٶل همدان بودند اکنون به علت خشکی تالاب با مشکلات عدیده ای مواجه گردیده اند.

تالاب آب‌گٶل همدان آزربایجان همه ساله میزبان پرنده‌گانی همچون قاش‌قالداق(چنگر)، چۇمۇر‌چۇن (خوتکا)، یاشیل‌باش(سرسبز)، اه‌ن‌دیمدیک( نوک پهن)، باتاغان (کشیم)، آبچیک، بالیق‌چیلیق‌لار(حواصیل)، سیغیر‌بالیقچی (گاو چرانک)، قۇم‌جۆللۆتۆ (تلیله) و یاغیشۆقۇشۇ(سلیم)، دۇرنا، قیزیل‌قۇش و .. می باشد ولی به علت خشکی تالاب آب‌گٶل طی سالهای اخیر مهاجرت پرنده‌گان به شدت کاهش یافته است.    

تالاب آب‌گٶل بزرگترين تالاب فصلی استان همدان آزربایجان است كه در 30 کيلومتری شهرستان ملاير و در مرز استان های همدان ومرکزی واقع شده است . اين تالاب در حوزه آبريز رودخانه قره‌چای واقع شده، 5 کيلومتر طول، 5/3 کيلومتر عرض و 5/0 متر عمق متوسط دارد. عميق ترين نقطه تالاب در فصل پرآبی 80 سانتی‌متر است. پوشش گياهی دل انگيز و همجواری آن با کوه کت که بيش از 2000 متر ارتفاع دارد، منظره زيبايی را به ويژه در اواخر زمستان و اوايل بهار ايجاد مي کند. اين زمان، فصل مهاجرت پرندگان است که از نقاط دور دست وبسيار سرد روسيه و قفقاز و کشورهای اسکانديناوی به آنجا پرواز می کردنند.

Urmiye hava kirliliğinde dünyanın beşinci sırasında

Umud Urmulu

Güney Azərbaycan, Urmiye: Dünyaca ünlü Time dərgisi dünyanın ən kirli havasına sahib olan şəhərləri neçə gün öncə sıraladı, Time Dərgisinin qaynağı Birləşmiş millətlərə bağlı olan dünya sağlıq örgütünün Kanser və Hava Kirliliği haqqınd yayımladığı yazanaqdır.

sıralanan Dünyanın 10 kirli şəhərində İran’dan 4 şəhər yer almaqdadır. ilginç olaraq Tehran, Şiraz, Ərak kimi fars şəhərləri bu sıralamada yer almamışlar ancaq Ərəblərın yoğun olaraq yaşadığı Əhvaz və Türklərın yoğun olaraq yaşadığı Urmiye kimi şəhərlər ilk 5 də yer almışlar.

Ərəblərın yoğun olaraq yaşadığı Əhvaz şəhəri dünyanın ən kirli havasına sahib olan şəhər olaraq adlandırıldı ancaq Güney Azərbaycan şəhəri olan Urmiye və Türklərın yoğun olaraq yaşadığı bu şəhər(90% Türk) dünyanın ilk beşində yer alması Urmiye Gölünün qurumsı və əsən duz fırtınalarının etgisindən dolayı olduğu söylənilməktədir. Aylar və Günlərdir Güney Azərbaycanın Təbriz, Urmiye, Marağa, Bınab, Məlikan vs kimi şəhərlərində Urmiye Gölü duz fırtınaları əsməkdə ancaq iran devlətının tuğralı (rəsmı) medyası bu olayları həmişə ki kimin gizlətməkdədir. 

İran devlətinin güvənilməz və bilim dışı qaynaqların görə Urmiye Gölünün 80% daha çoxunun quruduğunu söyləməkdədirlər, eləcə eyni qaynaqlar son 15 il içində göl bu duruma gəldiğini söyləyirlər. Ilginç olaraq İran devləti bu 15 il içində Baraj tikmələrı durdurmayaraq və bölgdə Urmiye Gölünün durumunu görməməzlikdən gələrək bölgə çevresinə büyük zərbə vurmuşdur. Tuğralı bilgilərə görə Urmiye Gölü çevresində 50 kənd əsən duz fırtınalarından dolayı boşaltılmışdır və əkinçilik və ekonomi bölgədə ağır zərbə almışdır.

Bölgəsəl və kürəsək tərəfsiz su və doğa uzamaları Urmiye Gölünün qurumasınd aən önəmli etgən İran devlətini Güney Azərbaycan’da Baraj tikmə siyasətlərini işrət etməkdədirlər. Urmiye Gölü üzərinə 73 Baraj var olmaqdadır.

پیامدهای بوم شناختى سدسازی

تغییر در بالادست رودخانه تا مخزن

1-  تغییر در حجم آب؛

2- تغییر در ریخت شناسی رودخانه، بستر و كناره ها از بابت افزایش حجم آب و نیز رسوب گذاری؛

3-  كاهش زیستگاه های كناررودخانه ای، رودخانه ای و تنوع زیستی در بالادست رودخانه؛

تغییر درمحل مخزن و دریاچه

1-  از میان رفتن و حذف اراضی زراعی و باغی و جنگل ها و مراتع و تپه های مشرف به رودخانه و دره های اطراف در اثر زیرآب رفتن و تبدیل به دریاچه؛

2-  تغییر كیفیت آب در اثر تبخیر و شور شدن، یكجا ماندن و خوراك وری  eutrophication؛

3- حذف زیستگاه های رودخانه ای و كناررودخانه ای و تنوع زیستى در محل مخزن؛

4- از میان رفتن روستاها و جوامع بومى با خرده فرهنگ هاى كمیاب در مخزن و نیز دره ها و تپه های مشرف به رودخانه؛

5- زیرآب رفتن نقاط تاریخی و میراث فرهنگی؛

6- زیرآب رفتن میراث دیداری و زیبایی های طبیعی. 

تغییر در پایین دست رودخانه

1- تغییر در میزان جریان، توزیع زمانی جریان، نوسانات طبیعی جریان آّب؛

2-  تغییردر ریخت شناسی رودخانه از بابت كاهش جریان؛

3- تغییر در كیفیت آب رودخانه درپایین دست؛

4- كاهش زیستگاه های كنار رودخانه ای، رودخانه ای و تنوع زیستی در ساحل پائین دست و سیلاب دشت؛

5- اثرگذارى بر جوامع بومى پائین دست كه معیشت شان به طرق گوناگون با رودخانه پیوند دارد.

ماخذ: رودهاى خاموش، پیامدهاى زیست محیطى سدهاى بزرگ، نشر علم و ادب. چاپ دانشگاه تهران

کرباسی: دریاچه اورمیه مرده است / سدسازی ها مهمترین علت مرگ دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

آزربایجان جنوبی، اورمیه: علارغم شروع پروسه خشک شدن دریاچه اورمیه از 15 سال پیش و هشدارهای مسئولین محلی محیط زیست در مورد نتایج سدسازی های دولت ایران در حوضه دریاچه اورمیه که امروز نتایجی همچون خشک شدن بیش از 80% دریاچه اورمیه،  شروع طوفانهای نمکی دریاچه اورمیه، افزایش بیمارهای پوستی و تنفسی در منطقه، افزایش متعدد سرطانها، افزایش آلودگی هوا، تخلیه روستاهای اطراف دریاچه اورمیه، شوری چاه‌های آب، تخریب زمین و ... همگی ناشی از بی اعتنائی دولت ایران به مهمترین مسئله زیست محیطی قرن که خود به سبب عدم مدیریت صحیح منابع آبی و نگرش استعماری به مسئله داشته مهمترین عامل در وضعیت آن می باشد را شاهدیم. علارغم اعتراضات متعدد زیست محیطی جامعه ترک که از هر فرصتی برای یادآوری مسئله دریاچه اورمیه بهره می برند با نگرش امنیتی دولت مواجه گردیده به طوریکه اکنون نیز دهها فعال جوان ترک تنها به سبب اعتراض به سیاست های غلط دولت ایران در قبال محیط زیست آزربایجان جنوبی در گوشه زندان به سر می برند. 

وضعیت وخیم دریاچه اورمیه رفته رفته صدای مسئولین دولتی را نیز درآورده، گرچه که بیشتر این مسائل ناشی از گمراه کردن عوام و انداختن تقصیر خشکاندن دریاچه اورمیه بر مسئولین گذشته می باشد ولی در عین حال به سبب بازگوئی بسیاری از مسائل حائز اهمیت هست. خبرگزاری مجلس شورای اسلامی مصاحبه‌ای با معاون محیط زیست دریائی سازمان حفاظت از محیط زیست داشته که وی در اول کلام از مرگ دریاچه اورمیه خبر می دهد، بی تردید مرگ دریاچه اورمیه مرگ شهر اورمیه و نابودی کامل آزربایجان جنوبی را به همراه خواهد داشت و خود این نکته گویای واقعیت دریاچه اورمیه می باشد.

آقای عبدالرضا کرباسی از تاخیر کارشناسان سازمان محیط زیست در حل مشکلات آبی منطقه و تعلل مسئولان پیشین وزارت نیرو در توقف سدسازی های در منطقه که منجربه فاجعه زیست محیطی دریاچه اورمیه گردیده خبر داده است. کرباسی در بخش دیگری از سخنانش از تبدیل شدن حریم منطقه دریاچه اورمیه به یک فاجعه زیست میحطی سخن رانده و در آینده نزدیک از خطرات حیاتی که برای تمامی جانداران در منطقه فراهم خواهد نمود خبر داده است. وی سدسازی ها در حریم دریاچه اورمیه را یکی از تصمیمات غلط با سیاستهای توسعه بخش محیط زیست دانسته که گریبانگیر دریاچه اورمیه شده نام برده است.

به سبب بروز خشکسالی در عمق لایه های دریاچه اورمیه و کاهش رطوبت خاک آرتمیا تنهاترین موجود زنده دریاچه اورمیه نیز سالهاست که از بین رفته و هم اکنون بنا به سخنان کرباسی دریاچه اورمیه حکم یک دریاچه اورمیه را دارد. در کنار این سخنان به علت آغاز فصل کوچ پرندگان به علت حجم نمک دریاچه اورمیه سالهاست که دیگر هیچ پرنده‌ای دریاچه اورمیه را برای اقامت برنمی گزیند و دیگر فلامینگوهائی که بنا به گفته اسماعیل کهرم دریاچه اورمیه در سال 1352 میزبان 40 هزار قطعه فلامینگو بود امروز به ندرت می توان یک یا دو فلامینگو را در سواحل دریاچه اورمیه مشاهده نمود.