به سبب خشک شدن دریاچه اورمیه زنگ خطر نابودی حیات وحش آزربایجان به صدار درآمد

اومود اورمولو

حیات وحش و تنوع زیستی 30 تالاب فصلی و دائمی آزربایجان غربی به سبب بحران کم آبی با خطر نابودی مواجه می باشد. 

پارک ملی دریاچه اورمیه به عنوان بزرگترین و یکی از نادرترین تالاب های دنیا حدود 604 هزار هکتار از مساحت آزربایجان غربی را در برگرفته است. تالاب های دریاچه اورمیه، قوپی باباعلی، یادگارلو، درگه سنگی و شورگل جزء سایتهای ثبت شده در کنوانسیون بین المللی رامسر به عنوان ذخیره گاه‌های زیست کره جهان می باشند در کنار تالاب های مذکور تالاب آغ گول ماکو، گرده قیط و تالاب کانی برازان سویوق‌بولاق(مهاباد) نیز به عنوان مناطق شکار ممنوع ثبت گردیده‌اند.

آرتمیا اورمیانا(Artemia Urmiana) به همراه 12 گونه جلبک نادر جزء جانوران آبزی در دریاچه اورمیه می باشند که در هیچ کجای دنیا همانندی نداشته و خاص دریاچه اورمیه و آزربایجان می باشند، در عین حال 102 جزیره‌ی دریاچه اورمیه نیز میزبان تنوع حیوانی و گیاهی بسیار متنوعی می باشد.

در حالیکه تالاب بین المللی پارک ملی دریاچه اورمیه دارای ویژگی های منحصر به فردی می باشد اکنون بنا به آمار غیرموثق دولت ایران بیش از 80%’اش خشک گردیده و همانطور که مدیر کل حفاظت از محیط زیست آزربایجان غربی طی چند روز گذشته ابزار کرده بود 50% تنوع زیستی آزربایجان جنوبی با خشک شدن دریاچه اورمیه تماما نابود خواهند شد و ضربه جبران ناپذیری بر تنوع زیستی آزربایجان وارد خواهد آمد.   

بر اساس گفته های مرضیه لک عضو هیات علمی پژوهشکده علوم زمین و متخصص محیط های دریاچه های شور اکنون بیشترین عمق دریاچه 250 سانتی‌متر بیان گردیده که این به واقع یک فاجعه زیست محیطی محسوب می گردد. پروفسور فیلیپ میکلین نیز استاد دانشگاه میشیگان غربی آمریکا نیز طی مصاحبه‌ای که با خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) داشته بروز طوفان های نمکی و مهاجرت وسیع مردم منطقه به سبب خشک شدن دریاچه اورمیه را یکی از اصلی ترین تبعات خشک شدن دریاچه اورمیه معرفی نموده است.

با توجه به تمامی مسائل یاد شده کارشناسان بی طرف محیط زیست مهمترین مسئله در خشک شدن دریاچه اورمیه را سیاست های سدسازی دولت ایران در آزربایجان جنوبی و الخصوص حوضه آبی دریاچه اورمیه و مدیریت غلط منابع آبی معرفی می کنند، علارغم خشک شدن بیش از 80% دریاچه اورمیه تاکنون کوچکترین اقدامی عملی از سوی دولت ایران طی 15 سال گذشته برای احیاء دریاچه اورمیه صورت نگرفته و حتی دولت روحانی نیز در سفر به شهرهای ترک نشینی همچون تبریز، اورمیه، اردبیل و .. 3 وعده تاسیس فرهنگستان زبان و ادب ترکی، آموزش به زبان مادری و احیاء دریاچه اورمیه را داده بود علارغم گذشت بیش از 6 ماه از آغاز بکار دولت شاهد تداوم نگرش امنیتی به 3 مسئله مذکور می باشیم.

سرنوشت نامعلوم پرندگان تالاب آب‌گٶل همدان آزربایجان

اومود اورمولو

سیاست های غلط محیط زیستی و عدم مدیریت صحیح منابع آبی توسط دولت ایران سبب خشک شدن سریع دریاچه ها و تالاب های متعددی گشته، دریاچه اورمیه که اکنون بنا به آمارهای غیرموثق دولتی 80% تماما خشک گردیده یکی از نمونه های این مدیریت غلط و نگرش نادرست به محیط زیست می باشد. در کنار دریاچه اورمیه تالاب آب‌گٶل همدان آزربایجان نیز با بحران شدید کم‌آبی و خشکی مواجه گردیده به طوریکه بنا به مصاحبه مدیر کل محیط زیست استان همدان آزربایجان پرنده‌گان مهاجری که همه ساله میهمان تالاب آب‌گٶل همدان بودند اکنون به علت خشکی تالاب با مشکلات عدیده ای مواجه گردیده اند.

تالاب آب‌گٶل همدان آزربایجان همه ساله میزبان پرنده‌گانی همچون قاش‌قالداق(چنگر)، چۇمۇر‌چۇن (خوتکا)، یاشیل‌باش(سرسبز)، اه‌ن‌دیمدیک( نوک پهن)، باتاغان (کشیم)، آبچیک، بالیق‌چیلیق‌لار(حواصیل)، سیغیر‌بالیقچی (گاو چرانک)، قۇم‌جۆللۆتۆ (تلیله) و یاغیشۆقۇشۇ(سلیم)، دۇرنا، قیزیل‌قۇش و .. می باشد ولی به علت خشکی تالاب آب‌گٶل طی سالهای اخیر مهاجرت پرنده‌گان به شدت کاهش یافته است.    

تالاب آب‌گٶل بزرگترين تالاب فصلی استان همدان آزربایجان است كه در 30 کيلومتری شهرستان ملاير و در مرز استان های همدان ومرکزی واقع شده است . اين تالاب در حوزه آبريز رودخانه قره‌چای واقع شده، 5 کيلومتر طول، 5/3 کيلومتر عرض و 5/0 متر عمق متوسط دارد. عميق ترين نقطه تالاب در فصل پرآبی 80 سانتی‌متر است. پوشش گياهی دل انگيز و همجواری آن با کوه کت که بيش از 2000 متر ارتفاع دارد، منظره زيبايی را به ويژه در اواخر زمستان و اوايل بهار ايجاد مي کند. اين زمان، فصل مهاجرت پرندگان است که از نقاط دور دست وبسيار سرد روسيه و قفقاز و کشورهای اسکانديناوی به آنجا پرواز می کردنند.

آرتمیای دریاچه اورمیه نابود شد

مرگ دریاچه اورمیه نزدیک است، اما این مرگ قریب الوقوع بیش از 10 سال پیش، قابل پیش بینی بود وقتی که آرتمیای دریاچه اورمیه رو به نابودی گذاشت. «Artemia Urmiana»، نخستین تلفات حیات وحش دریاچه اورمیه بابت کم آبی و شوری بیش از حد بود. فلامینگوها، پلیکان ها و پرندگان زمستان گذر دسته بعدی جانورانی بودند که خشکی دریاچه اورمیه بر آن ها تاثیر گذاشت. تصویر جوجه فلامینگوهای به نمک نشسته در دریاچه یکی از غم انگیزترین تصاویر سال های اخیر محیط زیستی بوده است. گوزن زرد هم که سال ها پیش به جزایر 9 گانه دریاچه اورمیه منتقل شده بودند، حال و روز خوشی در دریاچه اورمیه ندارند، هرچند گزارشی در مورد مرگ و میر احتمالی آن ها منتشر نشده است.

 مدت هاست که در مورد مرگ دریاچه اورمیه هشدار داده می شود. این هشدار اما از خیلی سال پیش توسط کارشناسان این حوزه داده شده بود.

 «اسماعیل کهرم»، جانورشناس و متخصص محیط زیست پیش از انقلاب بررسی حیات وحش دریاچه اورمیه را آغاز کرده بود. در همان سال ها فیلمی مستند نیز از بررسی های علمی او در دریاچه اورمیه ساخته شد. فیلمی که به اعتقاد او نشان می دهد که این دریاچه چه بود و در چند سال اخیر چه بر سر آن آمد.

آرتمیا ارومیانا نابود شد

«کهرم» در گفت و گو با CHN مهم ترین تاثیری که خشک شدن آب دریاچه اورمیه و شوری بیش از حد بر حیات وحش منطقه گذاشته است را بر آرتمیای اورمیه می داند با این توضیح که: «در تمام دنیا 6 نوع آرتمیا وجود دارد که یکی از آن ها آرتمیا اورمیانا، یا آرتمیای دریاچه اورمیه است. این گونه می توانست در شوری 80 تا 90 گرم در لیتر زندگی می کرد اما به تدریج که شوری آب بالا رفت، آرتمیاها به دلیل فشار اسمزی آب بدن خود را از دست دادند و به توده های سیاه رنگی بدل شده و در نهایت نابود شدند.»

 به گفته او، این اتفاق از حدود 10، 11 سال پیش آغاز شد. در سال 1352، در هر مشت آب دریاچه اورمیه حدود 15 آرتمیا وجود داشت اما امروز شاید تنها در حفره هایی که هنوز شوری آن ها به حد اشباع نرسیده باشد، آرتمیا به شکل محدود موجود باشد. آرتمیای دریاچه اورمیه قابلیت استحصال هزاران تنی داشت و به عنوان غذای میگوها و ماهیان خاویاری استفاده می شد.

 مرگ شکوفه های رنگ رنگ

کهرم، حدود 14 نوع جلبک را بخش دیگری از حیات وحش دریاچه اورمیه می داند که زندگی آن ها نیز تابع شوری آب بود و در نتیجه بالا رفتن آن از بین رفتند.

او گفت: «این جلبک ها در اعماق دریاچه غوطه ور بودند و هنگامی که شکوفه می کردند، دریاچه به رنگ های مختلف زرد، صورتی و ... در می آمد.

جوجه فلامینگوها به نمک نشستند

پرندگان آبزی و زمستان گذران در دریاچه اورمیه، بخش دیگری از جانورانی بودند که در نتیجه خشکی دریاچه به شدت آسیب دیدند.

 کهرم در این باره می گوید: «دو دسته پرندگان آبزی زاد و ولد کننده و زمستان گذران شامل فلامینگوها و پلیکان ها در دریاچه اورمیه و در جزایر 9 گانه زندگی می کردند.»

به گفته کهرم، روزگاری دریاچه اورمیه، زیستگاه 40 هزار فلامینگو و 20 هزار پلیکان بود اما با خشک شدن دریاچه جزیره ها به خشکی پیوستند و کارکرد خود را از دست دادند و در واقع زیستگاه این پرندگان از بین رفت. یکی از تصاویر بسیار غم انگیز که گویی پیش درآمد مرگ دریاچه اورمیه بود، به نمک نشستن جوجه فلامینگوهای تازه از تخم درآمده در دریاچه اورمیه و مرگ آن ها بود.

امروز دریاچه اورمیه مقصد مناسبی حتی برای زمستان گذرانی پرندگان هم نیست. پیش از این 130 گونه پرنده در این دریاچه زمستان را سپری می کردند. این گونه ها شامل انواع اردک ها، غازها و حتی قو بود.

گوزن زرد دربدر شد

گوزن زرد دیگر گونه ای بود که با خشک شدن دریاچه اورمیه و از بین رفتن زیستگاه، دربدر شد. حالا کار گوزن های زرد به جایی رسیده است که مردم محلی برای زنده نگه داشتن آن ها به آبیاری و علوفه دهی دستی روی آورده اند.

 به تازگی سایت سازمان محیط زیست اعلام کرده است که 350 راس گوزن زرد در دریاچه اورمیه در معرض خطر تلف شدن هستند و برای نجات خود در حال خروج از جزیره زیستگاه خود هستند. وضعیت فعلی دریاچه اورمیه موجب شده تا برخی گوزن ها در جستجوی آب از جزیره اشک خارج شوند و به سمت روستاهای مجاور دریاچه بروند. روستاییان مناطق جنوبی دریاچه اورمیه تا امروز با آبدهی و تعلیف دستی از نابودی آن ها جلوگیری کرده اند.

 در سال های 60 تا 68 تعداد 58 راس و از سال 85 تاکنون 32 راس گوزن زرد از جزیره اشک به مناطق طبیعی دیگر منتقل شدند . دراین انتقال ها تعدادی از گوزن ها به جزیره قویون داغی (کبودان) واقع در دریاچه اورمیه نیز منتقل شدند.

بر اساس آن چه «اصغر محمدی فاضل»، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست گفته است، نخستین گروه گوزن زرد بین سال های 1356 تا 1362 در قالب 23 راس از زیستگاه طبیعی خود یعنی استان خوزستان به جزیره اشک در دریاچه اورمیه منتقل شدند که این تعداد در مدت 35 سال گذشته به 350 راس افزایش یافت.

 تاکنون گزارشی از تلف شدن گوزن زرد در دریاچه اورمیه منتشر نشده است اما با توجه به شرایط دریاچه اورمیه و فاصله زیاد جزیره اشک با روستاهای جنوبی دریاچه اورمیه ، ممکن است تعدادی از این گوزن ها بر اثر تشنگی یا گرفتار شدن در مانداب و باتلاقی بودن برخی مناطق خشک شده گرفتار و تلف شوند.

جبیرها، آهوها و گرازها نیز تار و مار شدند

گستره تاثیر خشکی دریاچه اورمیه بر حیات وحش بسیار وسیع است. نمکی شدن زمین های کشاورزی اطراف دریاچه و از میان رفتن کارایی کشاورزی این زمین ها، موجب شد حیواناتی که به نوعی به زمین های کشاورزی وابسته بودند، تار و مار شوند، گونه هایی مانند جبیر، آهو، گراز...

 به دلیل شوری بیش از حد دریاچه اورمیه، این دریاچه هیچ گاه زیستگاه جانورانی مانند ماهی، مار و قورباغه نبوده است اما حیات منحصر بفرد آن در نتیجه شورتر شدن از میان رفته است.

 گفته می شود انسان ها بعد از حیات وحش دریاچه در خطر قرار می گیرند. به گفته کهرم، برآورد می شود 12 میلیون نفر از مردم منطقه بابت شرایط دریاچه آسیب ببینند.

تمامی این موارد در حالی صورت گرفته است که دولت ایران کوچکترین قدمی در راه احیای دریاچه اورمیه تاکنون برنداشته و هر از چندگاهی برای عوام فریبی هم که شده 1 الی 2 روز عمل فانتزی باورسازی ابرها در منطقه صورت می گیرد که خود بی شک در آینده نزدیک خسارات متعدد محیط زیستی را به منطقه وارد خواهد ساخت. به نظر بسیاری از کارشناسان بی طرف میحط زیست جهانی و منطقه ای عمده ترین علت خشک شدن دریاچه اورمیه ساخت سدهای متعدد بدون در نظر گرفتن حق آبه دریاچه اورمیه، افزایش سطح زمین زیر کشت در منطقه به حدود 2 برابر، میدریت غلط منابع آبی و ... بیان می گردد و همین کارشناسان به صورت متفق القول تنها راه نجات دریاچه اورمیه گشودنحق آبه از سدها بیان می کنند، چون دریاچه اورمیه به صورت فوری به ب نیاز دارد و پروژه های خیالی به مانند کانال کشی از روز آراز (ارس) حداقل با سیستم بورکراتیک و بودجه ای موجود در ایران 10 سالی طول خواهد کشید که بی شک در آنزمان دریاچه اورمیه ای وجود خارجی نخواهد داشت. 

برداشت آزادی از :

http://tinyurl.com/czwg8w3

خروج 20 راس گوزن زرد از جزایر دریاچه اورمیه

آزربایجان غربی، اورمیه: مسئول دبیرخانه شورای منطقه‌ای دریاچه اورمیه در خصوص خروج گوزن زرد از جزیره اشک دریاچه اورمیه در پی کم آبی هشدار داد.

به گزارش خبرنگار مهر، حجت جباری ظهر چهارشنبه در جلسه اعضای شورای منطقه ای مدیریت حوضه آبخیز دریاچه اورمیه افزود: متاسفانه تا کنون در پی کمبود آب درجزایر دریاچه اورمیه 20 راس گوزن زرد از جزیره اشک خارج شدند.

وی اظهار داشت: در پی کاهش بارندگی ها و اتصال جزایر دریاچه اورمیه، حیوانات مقیم در جزایر با تشدید بحران کم آبی مواجه شده اند و درچند روز گذشته 20 راس گوزن زرد ایرانی از جزیره اشک به سمت مناطق حاشیه دریاچه گریخته اند.

دبیرخانه شورای منطقه‌ای دریاچه اورمیه عنوان کرد: با اعزام محیط بانان محیط زیست در دریاچه اورمیه تا کنون 5 راس گرفته شده و به محیط های امن انتقال یافته اند و عملیات جستجو برای یافتن باقی حیوانات همچنان ادامه دارد .

جباری اضافه کرد: پارک ملی دریاچه اورمیه شامل 102 جزیره بزرگ و کوچک که مهمترین آنها جزیره کبودان یا قویون داغی به مساحت 3125 هکتار زیستگاه قوچ و میش و جزیره اشک به مساحت 2570 هکتار زیستگاه اصلی گوزن زرد است.

معاون امور عمرانی استاندار آزربایجان غربی نیز در این جلسه بر استفاده از تمامی امکانات برای آبرسانی به احشام جزایر دریاچه اورمیه تاکید کرد و گفت: برای تامین آب مورد نیاز در جزایر دریاچه اورمیه طرح انتقال آب به جزیره اشک مصوب شده که باید با تسریع در انجام مطالعات آن در کوتاهترین زمان با مشارکت تمامی دستگاهها عملیات اجرایی این پروژه به اتمام برسد .

جواد محمودی خواستار توجه ویژه به نگهداری و حفاظت از حیات وحش دریاچه اورمیه شد و با بیان اینکه باید به هر طریق ممکن در کوتاه زمان به این مناطق آبرسانی شود، اظهار داشت: عملیات بارورسازی ابرها از طریق روش های نوین بصورت آزمایشی در پنج ایستگاه در اورمیه آغاز شده که با تکمیل شدن نتایج اولیه و جمع بندی آن این طرح در ابعاد گسترده تری در حوضه آبخیز دریاچه اورمیه اجرایی می شود.

خروج گوزن های زرد از دریاچه اورمیه در حالی صورت می گیرد که مسئولین دولت ایران هنوز کوچکترین قدمی در راه احیاء دریاچه اورمیه برنداشته اند. طرح های فانتزی به مانند بارورسازی ابرها تنها برای عوام فریبی صورت می گیرد، اگر بارورسازی ابرها کوچکترین تغییری در میزان بارش در حوره آبخیز دریاچه اورمیه داشته چرا ارگانهای ذیربط آمار علمی را منتشر نمی کنند؟ آیا این طرح در دیگر نقاط دنیا صورت نگرفته، نتایج باورسازی ابرها بر روی محیط زیست چه بوده؟   

به نظر بسیاری از کارشناسان بی طرف دریاچه اورمیه بر اثر ساخت سدهای متعدد بدون در نظر گرفتن حق آبه دریاچه اورمیه، مدریت غلط منابع آبی، دو برابر شدن زمین سطح کشت، سیستم قدیمی آبیاری و ...خشک شده و تنها راه نجاتش گشودن آب از سدهای متعدد ساخته شده میباشد.
منبع تصویر: http://tinyurl.com/dxuqczm

گزارش تصویری از حیات وحش گرفتار در دریاچه اورمیه

حیات وحش گرفتار در تله مرگ دریاچه اورمیه
در چند ماه گذشته اخبار بسیاری مبنی بر خشک شدن و پس روی آب دریاچه اورمیه در خبرگزاری ها و نشریات انتشار یافته است ، ولی به جرات می توان گفت که هیچ خبری عمق دردناک این فاجعه را نمی تواند بیان کند چرا که واقعیت از حد تصور همه ما خارج است. بلایی که امروز بر سر دریاچه اورمیه  بی بدیل آمده است صرفا به خشک شدن آن ختم نمی شود، شرایطی که امروز در این دریاچه و به تبع از آن در پارک ملی دریاچه اورمیه حکمفرماست بی شک هرگز با تمهیدات سطحی و حتی غیر سطحی اتخاذ شده -از نظر نگارنده- به سادگی و در زمان کوتاه، تغییر پذیر نخواهد بود. تشکیل سازندهای نمکی چند لایه و قطور و چند لایه در ساحل و کف دریاچه اورمیه ، افت شدید آب و شوری 450 گرم در هر لیتر آب دریاچه ، امروز دیگر دریاچه اورمیه را از آستانه تحمل هر موجود زنده ای خارج کرده تا مرگ قطعی پیش برده است . تمامی چشمه های آب شیرین جزایر دریاچه اورمیه ، مانند کبودان که زیستگاه 1114 راس قوچ و میش بوده و یا جزیره زیبای اشک که زیستگاه 200 راس گوزن زرد بودند امروز، کاملا خشک شده اند و با پس روی آب دریاچه اورمیه این دو جزیره به همراه جزیره اسپیر به یکدیگر متصل شدند و اینک این 3 جزیره زیستگاه مشترک این دو گونه ارزشمند را تشکیل می دهند که متاسفانه در تمام نقاط اجساد گوزن ها و قوچ و میش ها به چشم می خورند. طبیعی است که این دو گونه با پسروی بیشتر آب دریاچه اورمیه این زیستگاه ها را به سمت خشکی های اطراف دریاچه ارومیه ترک خواهند کرد. اما تراژدی بزرگتر این بود که در یک پیاده روی در سواحل مشرف به دریاچه اورمیه در کمتر از 200 متر با دهها جسد تازه و قدیمی از انواع پرنده مواجه شدیم که در میان آنها لاشه های بیشماری را لاشه پرندگان مهاجری رقم می زدند که فقط قصد عبور از منطقه را داشته اند. پرندگانی مانند انواع پرستوها، بادخورک ها، چک چک ها، چکاوک ها، زرده پره ها، سهره، بلدرچین، باکلان، عقاب، جغد، کلاغ، حواصیل ها و ... افسوس و هزاران دریغ دریاچه اورمیه که روزگاری پذیرای هزاران فلامینگو و پلیکان خاکستری و تنجه و انواع مرغابی برای زاد آوری بود امروز نه تنها دیگر یک قطعه از این پرندگان را در عرصه خود پذیرا نیست ، بلکه تبدیل به دام مرگ برای پرندگانی هم شده که فقط از آنجا عبور می کنند. در اطراف پاسگاه محیط بانی جزیره اشک که در گذشته نه چندان دور بی شک یکی از زیباترین پاسگاه های ایران بوده است، نه از آن سر سبزی درختان بنه و کیکم خبری است نه از شکوه دریاچه حتی تا دور دست های آن.آنجه امروز باقی مانده، اجساد بی جان صد ها پرنده و دهها گوزن زرد و قوچ و میش است که به دلایلی معلوم و نامعلوم در شعاع کمی از پاسگاه جان داده یا در حال جان دادن هستند و قلب و روح هر بیننده ای را همچون گدازه های آتشفشانی می سوزاند. ما چه کردیم با این دریاچه و با این طبیعت بی بدیل؟ و چه پاسخی داریم برای آیندگان که نفرین شان را نثارمان خواهند کرد؟

منبع تصاویر:

http://tinyurl.com/3fnsgce