خلاصه وضعيت درياچه اروميه - 14 آبان‌ماه 1400

 

تعداد سدهای بهره‌برداری شده از سال ۱۳۵٠ تا ۱۳۹۵

 

دریاچه اورمیه 88 کیلومترمربع دیگر کاهش یافته است

اومود اورمولو

بر اساس سخنان نماینده استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه، وسعت دریاچه اورمیه فقط طی 1 سال گذشته 88 کیلومترمربع دیگر کاهش یافته است. 

فرهاد سرخوش دیروز طی گفتگویی وسعت کنونی دریاچه اورمیه را 3 هزار و 566 کیلومترمربع بیان کرد، در حالیکه در مذت مشابه سال گذشته وسعت دریاچه اورمیه 3 هزار و 743 کیلومترمربع ثبت شده بود. به عبارت ساده‌تر، وسعت دریاچه اورمیه فقط طی 1 سال گذشته، بنا به آمار رسمی 88 کیلومترمربع کوچک شده است. 

حجم آب کنونی دریاچه اورمیه نیز 4 میلیارد و 88 میلیون مترمکعب بیان شده است که ای میزان در مقایسه با مدت مشابه کنونی سال گذشته 1 میلیارد و 99 میلیون مترمکعب کاهش یافته است.

حمیدرضا محبوب‌فر، عضو انجمن مخاطرات محیطی و توسعه پایدار ایران نیز دیروز طی مصاحبه‌ای احیاء به اصطلاح دریاچه اورمیه را تنها هیاهوی رسانه‌ای عنوان کرده بود.

کارشناسا بی‌ط‌رف محیط‌زیست، مهمترین عامل خشکیدن دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، افزایش 2 برابری سطح زیر کشت، افزایش 2 برابری جمعیت، سیستم آبیاری سنتی که سبب هدررفت بیش از 70% آب می‌شود، کاشت محصولات آب‌بر همچون چغندر قند و ... عنوان می‌کنند. 

بنا به نظر بسیاری از کارشناسان، ایران با ورشکستی آبی مواجه می‌باشد. 

کاهش 52 سانتی‌متری تراز آب دریاچه‌ی اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس خلاصه‌ وضعیت دریاچه‌ی اورمیه که ازسوی شرکت آب منطقه‌ای آزربایجان غربی منتشرشده است، تراز آب دریاچه اورمیه در مقایسه با سال پیش همین موقع با کاهش 52 سانتی‌متری مواجه می‌باشد.‌  

وسعت دریاچه اورمیه نیز 3543.00 کیلومترمربع بیان شده که در سال پیش 3749.00 مترمکعب ثبت گردیده بود. به عبارت ساده‌تر وسعت دریاچه‌ی اورمیه از پارسال 206 کیلومترمربع کاهش یافته است.

بنا به آمار رسمی غیرقابل استناد، حجم آب دریاچه‌‌ی اورمیه نیز در تاریخ 21 اردیبهشت 1400 حدود 5.12 میلیارد مترمکعب بیان شده که این میزان در سالپیش همین موقع 6.91 میلیارد مترمکعب ثبت گردیده بود. به عبارتی از پارسال شاهد کاهش 1.79 میلیارد مترمکعبی حجم آب دریاچه‌ی اورمیه بوده‌ایم.

کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه‌ی دریاچه اورمیه، افزایش دوبرابری سطح زیر کشت، افزایش دوبرابری جمعیت، کاشت محصولات آب‌بری همچون چغندرقند در آزربایجان، سیستم آبیاری سنتی که سببهدررفت بیش از 70% آب می‌شود و ...را از جمله مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه معرفی می‌کنند.    

کاهش 48 سانتی‌متری تراز آب دریاچه‌ی اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس سخنان سرپرست شرکت آب منطقه‌ای آزربایجان غربی، تراز آب دریاچه‌ی اورمیه 48 سانتی‌متر کاهش یافته است.

تراز کنونی دریاچه اورمیه 1271.39 می‌باشد که این میزان در مدت مشابه سال گذشته 1271.87 بود، به عبارت ساده‌تر ما شاهد کاهش 48 سانتی‌متری تراز آب دریاچه اورمیه می‌باشیم. 

بر اساس آمار رسمی وسعت دریاچه اورمیه در حال حاضر نیز 3526 کیلومتر مربع می‌باشد که این میزان در مدت مشابه سال گذشته 3732 کیلومتر مربع بود.

حجم آب فعلی دریاچه‌ی اورمیه 5 میلیارد و 150 میلیون مترمکعب بیان ‌گردیده است. مقایسه‌ی آمار رسمی در مدت مشابه سال گذشته بیانگر رقم 6 میلیارد و 800 میلیون مترمکعبی می‌باشد.    

از ابتدای سال سال جاری 275.1 میلی‌متر بارندگی در حوزه‌ی آبی دریاچه اورمیه ثبت گردیده است که این میزان در سال پیش 357.9 میلی‌متر بوده و مقایسه‌ی ارقام بیانگر کاهش 23% میزان بارندگی در حوزه‌ی آبریز دریاچه‌ی اورمیه می‌باشد. 

کارشناسان بی‌طرف سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه‌ی دریاچه اورمیه، توسعه‌ی دوبرابری میزان کشت، افزایش دو برابری جمعیت، تشویق به کاشت محصولات آب‌بری همچون چغندرقند، سیستم آبیاری سنتی و ... را جزء مهمترین دلایل خشکاندن دریاچه اورمیه معرفی می‌نمایند.

کاهش میزان بارش در حوضه‌ی آبریز دریاچه‌ی اورمیه

 

خشکسالی در آزربایجان غربی

اومود اورمولو

بر اساس سخنان مدیر کل هواشناسی آزربایجان غربی، بارشها در استان نسبت به سال زراعی گذشته بیش از 27% کاهش داشته است.

حبیب عبدلی در گفت و گویی که با سایت دولتی ایسنا داشته است مجموع بارندگی سال زراعی جاری در آزربایجان غربی تا تاریخ 28 فروردین را 205.9 میلیمتر عنوان کرده است که این میزان نسبت به بلند مدت 16% کاهش و نسبت به آمار مشابه سالی قبل حدود 27% کاهش را نشان می‌دهد.

مجموع بارشها در شهر اورمیه نیز 212.3 میلیمتر ثبت گردیده که این میزان نسبت به بلند مدت 18% کاهش و نسبت به آمار سال پیش 28% کاهش را نشان می‌دهد.

در حوضه‌ی آبریز دریاچه اورمیه نیز 123.0 میلیمتر بارندگی ثبت گردیده است که این میزان نیز نسبت به بلندمدت 24% کاهش و در مقایسه با آمار سال پیش 30% کاهش را نشان می‌دهد. 

بر اساس شاخص‌های خشکسالی، اغلب نقاط آزربایجان غربی طی 6 ماه گذشته در وضعیت خشکسالی نسبی بوده‌اند. 

علارغم واقعیت خشکسالی و کمبود بارندگی در غرب آزربایجان شاهد گسترش سطح زیرکشت و تشویق کاشت محصولات آب‌بری همچون چغندرقند می‌باشیم.  

خلاصه آخرین وضعیت دریاچه اورمیه به تاریخ 4 مهر ماه 1399

 

کاهش 8 میلیون مترمکعبی حجم آب دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه حجم فعلی آب دریاچه اورمیه 3 میلیارد و 41 میلیون مترمکعب می‌باشد که این میزان در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 8 میلیارد مترمکعب کاهش را نشان می‌دهد. سال گذشته در همین روز حجم آب دریاچه اورمیه 3 میلیارد و 49 میلیون مترمکعب تثبیت شده بود.

فرهاد سرخوش وسعت دریاچه اورمیه را نیز 2 هزار و 821 کیلومتر مربع عنوان کرده که این میزان نیز در سال گذشته 2 هزار و 842 کیلومترمربع تثبیت شده بود که ارقام رسمی دولتی حاکی از کاهش 21 کیلومتری وسعت دریاچه اورمیه در مقایسه با سال پیش می‌باشد.

آمارهای رسمی دولتی نیز تراز کنونی دریاچه اورمیه را 1271.29 را بیان می‌کنند که این میزان رد سال 1398 حدود 1271.29 تثبیت شده بود.

دریاچه اورمیه در نتیجه‌ی سیاست‌های غلط آبی از جمله سدسازی در منطقه، افزایش دو برابری جمعیت، افزایش 2 برابری سطح زیر کشت، سیستم آبیاری قدیمی، تشویق کاشت محصولات آب‌بر به مانند چغندرقند در منطقه و.... خشکانده شده است. 

وضعیت دریاچه اورمیه به تاریخ 20 تیر ماه 1399

کاهش دوباره 10 سانتی‌متری تراز آب دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر دفتر استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه، نسبت به مدت زمان مشابه سال گذشته دریاچه اورمیه با کاهش 10 سانتی‌متری تراز آب مواجه می‌باشد.

فرهاد سرخوش طی مصاحبه‌ای که با سایت دولتی ایسنا داشته وسعت دریاچه اورمیه را 3800 کیلومتر بیان کرده که وسعت دریاچه اورمیه نیز نسبت به مدت مشابه سال گذشته 67 کیلومتر کاهش یافته است.

آب دریاچه  اورمیه اکنون 4 میلیارد و 160 میلیون مترمکعب سنجیده شده است که آب دریاچه نیز در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته 310 میلیون مترمکعب کاهش یافته است. در عین حال از خرداد ماه سال جاری تاکنون ورودی آب به دریاچه اورمیه تماما قطع شده و آب موجود در دریاچه نیز بر اثر گرما و تبخیر کاهش پیدا کرده است. سرخوش اذعان نموده که به دلیل آغاز فصل کشاورزی در منطقه تا سه ماه آینده پرداخت حقابه‌ زیست‌محیطی دریاچه اورمیه را شاهد نخواهیم داشت.

هر چند که مدیر دفتر استانی ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه کاهش 10 سانتی‌متری تراز آب، وسعت دریاچه و حجم آب دریاچه اورمیه را در این موقع از سال طبیعی خوانده، ولی بر اساس نتایج پژوهش‌ بی‌طرفی که طی روزهای گذشته منتشر شده است در صورت بروز مجدد خشکسالی وضعیت دریاچه اورمیه مجددا ناپایدار خواهد شد.

بسیاری از کارشناسان بی‌طرف محیط‌زیست سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه اورمیه، افزایش سطح زیرکشت به دو برابر، افزیش 2 برابی جمعیت، سیستم آبیاری سنتی و قدیمی، کاشت محصولات آب‌بری همچون چغندرقند و ... از جمله مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه می‌باشند. 

نتایج یک پژوهش: با بروز مجدد خشکسالی وضعیت دریاچه اورمیه ناپایدار خواهد شد

بر اساس پژوهشی که مشترکا توسط پیمان صائمیان و امید علمی در انستیتو زمین‌سنجی دانشگاه اشتوتگارت آلمان و دانشکده علوم جغرافیایی دانشگاه بریستول انگلیس صورت گرفته است، در صورت بروز مجدد خشکسالی محتملا شاهد وضعیت ناپایدار دریاچه اورمیه خواهیم بود.

در این پژوهش با استفاده از مشاهدات ماهواره‌ای و اندازه‌گیری داده‌های مختلف مثل سطح آب، مساحت و حجم آب دریاچه اورمیه، بررسی میزان تبخیر و بارندگی منطقه و... بررسی شده است.

بنا به مطالعه صورت گرفته دریاچه اورمیه از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ تثبیت شده است و روند مثبتی در تراز سطح آب (۱۴/۵سانتی‌متر در سال)، مساحت دریاچه اورمیه (۲۰۴ کیلومتر مربع در سال) و حجم آب (۰/۴۲ کیلومتر مکعب) داشته است.

بررسی‌های محققان حاکی از ان هست که به جز سال ۲۰۱۷ (دو ماه با خشکسالی متوسط) و ۲۰۱۶ (به نسبت مرطوب)، همه سال‌ها مطابق با اقلیم‌شناسی بلند مدت حوضه آبریز دریاچه اورمیه بوده است. با این حال حوضه آبریز دریاچه اورمیه در بهار ۲۰۱۹ آب زیادی از باران شدید دریافت کرده است. تجربه چنین دوره‌ای بدون خشکسالی از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ به توقف کوچک شدن دریاچه اورمیه و رفتن آن به سمت مرحله احیا، کمک چشم‌گیری کرده است.

همچنین تعادل آب دریاچه اورمیه نشان می‌دهد که حدود ۸۰% افزایش حجم آب دریاچه از سال ۲۰۱۵ ناشی از روند مثبت جریان ورودی رودخانه‌ها و مخازن است و ۲۰% باقی‌مانده به دلیل افزایش یافتن میزان بارش به خود دریاچه بوده است.

روند مثبت آب‌گیری ۰/۴۵ کیلومتر مکعب در سال در یک طرف و روند مثبت حجم آب دریاچه اورمیه در سمت دیگر، نشان می‌دهد که دریاچه اورمیه از بخش قابل توجهی از آب بهره‌مند شده است که برای اهداف کشاورزی استفاده نشده، و به جای آن به دریاچه رها شده است.

بررسی‌ها نشان داد که ذخیره آب از سال ۲۰۱۵ تا پایان سال ۲۰۱۷ کاهش قابل توجهی نداشته و از سال ۲۰۱۵ روی هم رفته، ۱/۷±۷/۲ میلی‌متر افزایش یافته است. شرایط جدید ذخیره و شار آب حوضه اورمیه با شرایط حوالی سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ قابل مقایسه است.

به گفته پژوهشگران یاد شده «به نظر می‌رسد که تثبیت شکننده است، چرا که بیشتر افزایش حجم آب دریاچه اورمیه در منطقه کم عمق جنوب که در فصل‌های گرم پتانسیل تبخیر زیادی دارند، پخش شده است. علاوه بر این، به دلیل همبستگی زیاد بین سطح آب دریاچه اورمیه و میزان بارش، مرحله بهبودی مشاهده شده در سال ۲۰۱۶ و نیمه اول سال ۲۰۱۹ ممکن است در صورت دوره خشکسالی طولانی‌تر، ادامه نداشته باشد».

برای دستیابی به یک احیای پایدار، نیاز به تلاش‌های بی‌شماری مثل جلوگیری از انحراف جریان آب دریاچه اورمیه به سمت زمین‌های کشاورزی است. نتیجه این پژوهش نشان داد که دریاچه اورمیه با یک روند عمدتا مثبت در جریان‌های ورودی، به دلیل بارندگی شدید در سال ۹۸ (۲۰۱۹ میلادی)، تثبیت شده است و بیم آن وجود دارد که با خشکسالی در سال‌های آینده این روند معکوس شود.

نتایج این پژوهش در آخرین شماره نشریه Science of the Total Environment منتشر شده است.

دریاچه اورمیه بر اثر سیاست سدسازی بدون احتساب حق‌آبه دریاچه، توسعه زمین‌های تحت کشت به دوبرابر، افزایش 2 برابری جمعیت منطقه، سیستم آبیاری قدیمی و سنتی، تشویق کاشت محصولات آب‌بر مثل چغندرقند در منطقه و ... خشکانده شده است.

کاهش 28% بارش‌ها در حوضه‌ی آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های مدیر کل هواشناسی استان آزربایجان غربی امسال شاهد کاهش 28% بارشها در آزربایجان غربی نسبت به مدت مشابه سال گذشته می‌باشیم. 

حبیب عبدلی در گفت و گویی که با سایت دولتی ایسنا داشته از ثبت بارش 345.8میلی‌متری تا 26 خرداد در آزربایجان غربی خبر داده است. این در حالی هست که میانگین بارشها در مدت مشابه سال قبل 475.8 میلی‌متر و میانگین بارش بلندملت 314.1 میلی‌متر ثبت شده است. آمارها حاکی از کاهش 27% بارشها طی سال 1399 در مقایسه با مدت مشابه می‌باشد.

مدیر کل هواشناسی استان آزربایجان غربی اذعان نموده است که بر اساس شاخص SPEI در دوره 12 ماهه تا پایان اردیبهشت ماه سال جاری، نواحی شمالی آزربایجان غربی درگیری خشکسالی خفیف تا بسیار شدید، نواحی مرکزی در محدوده نرمال و نواحی جنوبی آزربایجان غربی در محدوه نرمال تا ترسال متوسط بوده است.

بیش از 90% دریاچه اورمیه بر اثر سیاست سدسازی بدون احتساب حق آبه دریاچه، توسعه‌ی کشاورزی، افزایش دوبرابری جمعیت، سیستم آبیاری سنتی و ... طی سالهای گذشته خشکانده شده است.

سند تاریخی تغيير اسامی توركی جزاير درياچه اورميه به اسامی فارسی

نمودار وضعیت دریاچه اورمیه در 28 خرداد 1399

اومود اورمولو

بر اساس نموداری که از سوی دفتر مطالعات پایه‌ی منابع آب منتشر شده است، دریاچه اورمیه با کاهش تراز سطح آب، وسعت دریاچه و حجم آب مواجه می‌باشد.

بنا به آمار نمودار تراز سطح دریاچه اورمیه در خرداد 1399 حدود 1271.78 بیان شده که این رقم در مدت مشابه سال گذشته 1271.85 می‌باشد. آمار حاکی از کاهش 07درصدی نسبت به سال قبل و 2.84% نسبت به میانگین درازمدت می‌باشد. تراز اکولوژیک دریاچه اورمیه 1274.10 می‌باشد.

در دیگر سو شاهد کاهش وسعت دریاچه اورمیه نیز می‌باشیم به طوریکه وسعت دریاچه اورمیه در 28 خرداد 1399 حدود 3148.49 بیان گردیده که این میزان در مدت مشابه سال قبل 3201.50 بوده است. آمارها حاکی از کاهش 53.01 نسبت به مدت مشابه سال قبل و کاهش 1363.43 نسبت به میانگین بلندمدت می‌باشد.

حجم آب دریاچه اورمیه نیز در خرداد 1399 حدود 4.87 میلیاردمترمکعب بیان شده که این میزان در مدت مشابه سال قبل حدود 5.09 میلیاردمترمکعب بوده است. ارقام حاکی از کاهش 0.22درصدی حجم آب دریاچه اورمیه نسبت به سال گذشته و 11.17درصدی نسبت به میانگین بلندمدت می‌باشد. 

کارشناسان بی‌طرف محیط‌‌زیست مهمترین عوامل خشکاندن دریاچه اورمیه را سیاست سدسازی، توسعه‌ی زمین‌های تحت کشت به دوبرابر، افزایش دوبرابری جمعیت، سیستم آبیاری سنتی و ... معرفی می‌کنند.

نمودار سطح تراز دریاچه اورمیه طی 30 سال گذشته

افزایش شوری دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس گفته‌های رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور غلظت نمک دریاچه اورمیه در حال حاضر 245گرم در لیتر سنجیده شده که نسبت به مدت مشابه افزایش چشمگیری را نشان می‌دهد.

علی نکوئی‌فرد در گفت‌و‌گو با سایت دولتی ایسنا آمار تراز دریاچه اورمیه را ۱۲۷۱.۸۸متر عنوان کرده و میزان شوری و غلظت نمک دریاچه اورمیه را بسیار بالا توصیف نموده است. شوری مهمترین عامل بازدارنده در تولید بیومس بوده و در تولید سیست آرتمیا یک عامل بازدارنده محسوب می‌شود.

بر اساس آمارهای دولتی اکنون میزان سیت آرتمیا در هر لیتر دریاچه اورمیه ۱۲.۳عدد در هر لیتر و میزان جلبک دونالیلا که اصلی‌ترین غذای آرتمیا می‌باشد ۸میلیون و ۲۷۳ هزار عدد در هر لیتر توصیف می‌شود.

دریاچه اورمیه بر اثر سیاست‌های غلط محیط‌‌زیستی، توسعه‌ی بی‌‌برنامه سطح زیر کشت، استفاده از سیستم آبیاری قدیمی، افزایش جمعیت منطقه و سدسازی بی‌رویه خشکانده شده است. 

وجود 61 هزار حلقه چاه آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

بنا به آمار رسمی که از سوی مدیرعامل شرکت آب منطقه آزربایجان غربی ارائه شده، در حوضه آبریز دریاچه اورمیه 61 هزار و 965 حلقه چاه وجود دارد که از این تعداد 22 هزار و 297 حلقه چاه غیرمجاز جدیدالحفر توسط اکیپ‌های گشت و بازرسی اداره آب شناسایی شده است. اغلب حلقه چاه‌های شناسایی شده درسطح شهر اورمیه وبخش مرکزی می‌باشد.

همه ساله بیش از 1 میلیون و 108 هزار مترمکعب آب توسط 61 هزار و 956 حلقه چاه تخلیه و برداشت می‌شود که تنها سهم سالیانه 22 هزار و 297 حلقه چاه غیرمجاز جدید 296 هزار و 865 مترمکعب آب می‌باشد. متاسفانه مدیرعامل شرکت آب منطقه آزربایجان غربی در مورد وجود یا عدم وجود مجوز 39668 حلقه چاه قدیمی موجود در حوضه آبریز دریاچه اورمیه اضهارنظری نکرده است، هر چند که به احتمال بسیار زیاد اغلب حلقه‌چاهها محتملا بدون مجوزاند.

علت افزایش تعداد حفر چاه‌های آب در حوضه آبریز دریاچه اورمیه به این حد، تفکیک اراضی کشاورزی و خردشدن اراضی می‌باشد که با توجه به سیاست سدسازی در منطقه و به تبع آن تسهیل دسترسی کشاورزان به منابع آبی و عدم وجود آلترناتیو جهت تامین هزینه‌های زندگی کشاورزان صورت گرفته است. برای مثال علارغم خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه و تنش آبی موجود در منطقه هر ساله شاهد کاشت هر چه بیشتر محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند در حوضه آبریز دریاچه اورمیه می‌باشیم که امسال نیز بنا به آمار دولتی و رسمی این میزان به بیش از 2 میلیون تن رسید و آزربایجان غربی رتبه اول تولید این محصول آب‌بر در ایران شد.

سیاست سدسازی و تشویق کاشت محصولات آب‌بر در حوضه آبریز دریاچه اورمیه

اومود اورمولو

در نوشته‌ای با نام "سیاست ترویج کاشت چغندرقند به بهاء خشک کردن دریاچه اورمیه" باتوجه به آمارهای ارائه شده رسمی از سیاست‌های تشویقی در رابطه با افزایش کاشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند در حوزه دریاچه اورمیه الخصوص درشهر اورمیه سخن گفته و پیش‌بینی‌هایی مبتنی بر افزایش کاشت چغندرقند در صورت تداوم سیاستهای غلط آبی گذشته را بر زبان آورده بودم. آمارهای رسمی و دولتی ارائه شده متاسفانه حاکی از صحت پیش‌بینی‌هایم می‌باشد.

برداشت 2 میلیون تن چغندرقند در آزربایجان غربی

بنا به آمارهای دولتی(بدون درنظرگرفتن اینکه چه‌قدر آمارهای ارائه شده قابل استناد و بدون ملاحظه‌کاری سیاسی می‌باشد) که از سوی رییس سازمان جهاد کشاورزی آزربایجان غربی  ارائه شده امسال بیش از 2 میلیون تن چغندرقند در آزربایجان غربی برداشت شده است. در حالیکه به سبب آب‌بر بودن چغندرقند تنها 23 هزار هکتار زمین برای کشت این محصول آب‌بر درنظر گرفته شده بود به سبب درخواست‌های کشاورزان 7 هزار هکتار نیز با کسب مجوز از معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزی کشت شده و مجموع کشت چغندرقند سال گذشته به حدود 30 هزار و 652 هزار هکتار بالغ شده است. نهایتا آزربایجان غربی علارغم خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه در تولید محصول غیراستراتژیک و آب‌بر چغندرقند رتبه اول را در ایران به خود اختصاص داده است.   

سدسازی و افزایش مصرف آب

پژوهش‌های علمی بی‌طرف حاکی از نقش اصلی و مخرب سیاست سدسازی در حوضه آبریز دریاچه اورمیه بر روند خشک شدن آن دارد. در حالیکه سدسازی از یک سو با تسهیل دسترسی کشاورزان به آب سبب توسعه سطح زیرکشت و کاشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند را منجر شده است و از سوی دیگر افزایش مصرف آب را به همراه داشته است. در حالیکه بنا به برنامه‌های ستاد به اصطلاح احیاء دریاچه اورمیه همه‌ساله می‌بایستی شاهد کاهش سطح زیرکشت الخصوص کاهش کاشت محصولات آب‌بر و طبعا کاهش میزان مصرف آب می‌بودیم، در حالیکه آمارها حاکی از افزایش مصرف آب می‌باشد.  

 به باور راقم این سطور با سیاست تشویقی که چه از سوی دولت در رابطه با افزایش سطح زیرکشت و چه از سوی کارخانه‌های قند موجود در حوضه آبریز دریاچه اورمیه شاهدیم، سال‌های پیش رو نیز به همین منوال شاهد افزایش سطح زیرکشت محصولات آب‌بری به مانند چغندرقند خواهیم بود. 

وضعیت دریاچه اورمیه

آمارها ارائه‌شده از سوی نهادهای دولتی در رابطه با احیاء دریاچه اورمیه بیشتر پروپاگاندای رسمی هست تا اظهار واقعیات در مورد دریاچه اورمیه، در حالیکه اکنون در فصل بارش بوده و همیشه در این فصول شاهد افزایش سطح دریاچه اورمیه بودیم. بی‌تردید در فصول گرم پیش‌رو که شاهد افزایش تبخیر آب خواهیم بودم وضعیت اصلی دریاچه اورمیه نمایان خواهد شد.

چشم‌انداز 2040 و بحران آب شهر اورمیه

اومود اورمولو

بر اساس پروژه ایران 2040 دانشگاه استنفورد که با مدیریت پویا آزادی صورت گرفته است شهر اورمیه به عنوان یکی از مناطقی که با بحران منابع آبی مواجه خواهد شد، بیان شده است.

بر اساس پیش‌بینی‌های محققین طرح یاد شده از 21 میلیون جمعیت روستایی ایران نزدیک به 6.4 میلیون نفر در خطر تنش آبی شدید قرار خواهند گرفت که اکثر مناطقی که با بحران آبی مواجه خواهند شد عبارتند از: اورمیه، تهران، کرمان و اصفهان.

علارغم پیش‌بینی بحران آبی در اورمیه متاسفانه شاهد روز‌افزون گسترس و تشویق کشاورزی سنتی در اورمیه می‌باشیم به طوریکه بنا به آمار دولتی بعد از انقلاب سطح زیر کشت در منطقه دوبرابر شده و به تبع آن میزان مصرف آب نیز به شدت افزایش یافته است. در حالیکه اغلب محصولات کاشته شده به مانند چغندرقند بسیار آب‌بر بوده و جزء محصولات استراتژیک نمی‌باشند.

 آبیاری محصولات نیز با سیستم قدیمی سبب هدررفت بیش از 70% آب و کاهش بهره‌وری می‌گردد. در حالیکه با مدرنیزاسیون سیستم آبیاری و در وهله‌ی دوم با مدرنیزاسیون کشاورزی میتوان حداقل جلوی هدررفت آب را گرفته و بهره‌وری را افزایش داد.

سیاست غلط سدسازی که خود به سبب دسترسی آسان به منابع آبی و توسعه کشاورزی سنتی را بهمراه داشته سبب خشک شدن بیش از 90% دریاچه اورمیه گردیده است که در صورت تداوم این سیاست غلط شاهد فجایع غیرقابل جبرانی در آزربایجان خواهیم بود.