کاهش میزان بارش در حوضه‌ی آبریز دریاچه‌ی اورمیه

 

کاهش 23 کیلومتری وسعت دریاچه اورمیه طی 1 سال

اومود اورمولو

علارغم وجود بارندگی‌های ماه‌های گذشته و رهاسازی بخشی از آب سدها به سوی دریاچه اورمیه باز شاهد روند کاهش وسعت دریاچه اورمیه می‌باشیم به طوریکه بر اساس آمار رسمی وسعت دریاچه اورمیه در مقایسه با سال قبل همین موقع 22.91 کیلومترمربع کاهش یافته است. 

تراز کنونی دریاچه اورمیه 1270.74 متر بیان شده است که رقم یاد شده در اول مهرماه 1396 در حدود 1270.31متر ثبت گردیده بود. تراز سطح دریاچه اورمیه نسبت به سال قبل 2 سانتی‌متر و نسبت به میانگین دراز مدت 3.93 سانتی‌تر کاهش داشته است. 

ادامه روند کاهش وسعت دریاچه اورمیه در حالی صورت گرفته که بر اساس امارهای رسمی در سال آبی جاری تا روز 14 فروردین بارشهای حوضه آبریز دریاچه اورمیه با افزایش 25.8% نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه بوده است. 

تداوم کاهش وسعت دریاچه اورمیه علارغم افزایش بارشها در منطقه و قرار گرفتن در فصل بارش ناشی از عدم وجود برنامه مدون دولت برای احیاء دریاچه اورمیه و تداوم گفتمان پوپولیستی مسئولن امر می‌باشد. 

تداوم سیاست سدسازی

علارغم تاثیرات مخرب سیاست سدسازی در ایران بر روی محیط زیست الخصوص خشکاندن دریاچه اورمیه که میزبان نزدیک به 73 سد بزرگ و کوچک می باشد، وزیر نیرو در ایران از بهره‌برداری 13 سد جدید در سال 1397 خبر داده است. در حالیکه علت سیاست سدسازی در ایران تامین آب زمینهای کشاورزی بیان میگردد آمارهای کارشناسان بی‌طرف و غیردولتی محیط زیست ناشی از آن هست که تنها 10% آب پشت سدها در حوزه کشاورزی بکار بسته می شود. سدسازی در ایران دارای منافع و رانت‌های بسیاری برای پیمانکاران و مدیران دولتی می باشد و بدون نگرش به آثار سوء آن در محیط زیست سالهاست شاهد تداوم سیاست ورشکسته سدسازی در ایران میباشیم. بنا به آمار وزارت نیرو بیش از 1.041 سد در ایران وجود دارد. در عین حال بیش از 90% آب در ایران به مصرف بخش کشاورزی می رسد در حالیکه به گواه آمارهای دولتهای بسیاری از محصولات کاشته شده به هیچ وجه صرفه اقتصادی ندارند.  

بر اساس آمارهای رسمی طی سالهای گذشته  نزدیک به 90 درصد دریاچه اورمیه خشکانده شده است.

سیاست سدسازی در ایران سبب خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه ها شد

اومود اورمولو

بر اساس سخنان عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در همایش علل و راه‌کارهای مقابله با بحران کمی و کیفی آب ساخت 1330 سد در ایران مسبب اصلی خشک شدن تالاب‌ها و دریاچه‌ها، به زیر آب رفتن روستاها و آثار تاریخی، پاین‌ رفتن آب‌های زیرزمینی، فرونشست زمین، حرکت ریزگردها، کاهش چشمگیر رفاه جامعه و .... بوده است.

بنا به سخنان احمد خاتون‌آباد بیشترین سدهای ساخته شده در دو استان‌ آزربایحان شرقی و خراسان رضوی واقع شده‌اند که هر دو استان نیز هم‌اکنون با مشکل آب دست به گریبان‌اند.

حمید چپ‌چیان 2 سال پیش نیز به عنوان وزیر نیرو افراط در سیاست سدسازی را عمده دلیل خشک شدن دریاچه‌ها و تالاب‌هائی نظیر اورمیه، بختگان، گاوخونی و ... نامیده بود. بر اساس آمار رسمی بر روی حوزه آبی دریاچه اورمیه بیش از 73 سد بزرگ و کوچک ساخته شده که فهرست تمامی سدها قبلا در وبلاگ اخبار اورمیه منتشر گردیده است.

در دیگر سو معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا عدم کاهش 40% مصارف آب کشاورزی آزربایجان غربی مترادف با عدم احیاء دریاچه اورمیه نامیده است. رحیم میدانی با اشاره به منابع محدود آب جغرافیای ایران که بیش از 92% آب نیز در بخش کشاورزی مصرف می‌شود از کشت بیش از 90% محصولات غذائی به صورت کشت آبی خبر داده در حالیکه در اغلب کشورهای دنیا 60% تولیدات از کشت دیم و تنها 40% از کشت آب تامین می‌شوند اشاره داشته است. سخنان معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا در حالی بیان گردیده که طی 3 دهه گذشته میزان زمین‌های زیر کشت در ایران بیش از 3 برابر گردیده و به طبع آن مقدار مصرف آب نیز به مراتب افزایش چشمگیری داشته است.  

بنا به باور بسیاری از تحلیلگران بی‌ط‌رف، کشت بسیاری از محصولات در بسیاری از مناطق جغرافیای ایران از بعد اقتصادی مقرون به صرفه نیست و میزان آب و هزینه‌ای که جهت به بار آوری اغلب محصولات بکار برده می‌شود بسیار بیشتر از ارزش محصولاتی می‌باشند که دارای هیچ ارزش استراتژیکی نمی‌باشند.   

سوای بارش‌های ماه‌های اخیر در حوزه آبی دریاچه اورمیه که دولت نقشی در آنها نداشته اینکه کدام برنامه مدون و اجرا شده دولت سبب افزایش چندسانتی‌متری سطح آب دریاچه اورمیه گردیده هنوز مشخص نیست، دریاچه اورمیه در ماه‌های مشابه سال‌های گذشته که در وضعیت به مراتب وخیم‌تری نیز بوده در ماه‌های مشابه به سبب بارشها با افزایش گذرای چند سانتی‌متری سطح آب مواجه بوده ولی با ورود به ماه‌های گرم که دما و به طبع آن تبخیر آب زیاد می‌گردد با کاهش قابل مشهودی مواجه گردیده است. در ماه‌های پیش رو نیز شاهد چنین روندی خواهیم بود، علاوه بر آن آمارهای رسمی حکایت از آن دارند که دریاچه اورمیه بیش از 25 میلیارد مترمکعب دارای کمبود آب مواجه هست.