ارمنستان می تواند منجی دریاچه اورمیه باشد؟

بنا به اخباری که در مدیای دولتی منتشر شده، رئیس سازمان محیط زیست از توافقی با ارمنستان در مورد انتقال آبهای جدیدی به دریاچه اورمیه خبر داده شده است.

بر اساس مطالبی که در مدیای منتصب به دولت در این باره منتشر شده هنوز توافقی در مورد نوع، نحوه و به بیان دیگر مسائل مرتبط با انتقال آب توافقی حاصل نشده است.

نکته قابل تامل در نشر این خبر عدم بروز کوچکترین موردی در وصف نوع توافق احتمالی می باشد،  که سوالهای بسیاری از در اذهان عمومی ایجاد کرده است. به بیان بارزتر حتی معلوم نیست از کدام منبع آبی ارمنستان به دریاچه اورمیه آب منتقل خواهد شد، آب انتقالی چمقدار خواهد بود، آیا امکان انتقال وجود دارد، ترکیب آب انتقالی مشابه ترکیب آب دریاچه اورمیه می باشد، کانال کشی احتمالی صورت خواهد گرفت، زمان این کانال کشی چند سال خواهد بود و ...سوالات متعدد این چنینی

این اولین باری نیست که مسئولین دولتی به یکباره صحبت از تحقق پروژه ای در مورد احیای دریاچه اورمیه دارند، برای مثال طی ماههای گذشته طرح انتقال آب دریای خزر به دریاچه اورمیه، طرح انتقال از رود آراز (ارس) به دریاچه اورمیه و اکنون نیز طرح انتقال آب از ارمنستان به دریاچه اورمیه.

تمامی این طرح هائی که هیچکدام تاکنون عملی نشده اند در یک موضوع مشترک اند آنهم تبلیغات طرحی برای نجات دریاچه اورمیه بدون بررسی و تحقیق عملی در مورد شدن یا نشدن طرح. گوئی هر چند ماه یکبار مسئولیت دولتی برای احیای دریاچه اورمیه طرحی را بدون بررسی جوانب کار تبلیغ کرده و یک پروپاگاندائی به راه می اندازند پس از چند روز انتقاد در مورد اجرائی نشدن و عدم تحقق طرح های مذکور دوباره صدای مسئولین می خوابد. یا برای مثال در مورد طرح انتقال اب آراز به دریاچه اورمیه بیشتر مسائل سیاسی برای برهم زن روابط مردمان ترک هر دو سوی آراز مد نظر بوده است.  

به نظر راقم این سطور با نگرش بر نحوه انتشار این خبر بدون صحبت از طرح توسط مسئولین دولتی احتمالاً ای نطرح نیز سرنوشتی به جزء طرح های دیگر نخواهد داشت.  

در کنار موضوع انتقال آب از ارمنستان به دریاچه اورمیه دوباره موضوع فانتزی بارورسازی ابرها نیز به روز شده است. به گفته آقای محمد زاده دولت فناوریهای جدیدی برای باروسازی ابرها نیز در نظر گرفته فقط نوع فناوری جدید هنوز اعلام نشده است. 

همانطور که طی سالهای گذشته مشاهده شده است باروری سازی ابرها کوچکترین اثری در راه احیای دریاچه اورمیه و یا افزایش بارش باران در منطقه اورمیه مشاهده نشده است. مسئولین دولت تاکنون کوچکترین آماری در حوزه افزایش بارش باران پس از بارور سازی ابرها منتشر نکرده اند. در دیگر سو بارورسازی ابرها در ایران هر چقدر هم پیشرفته و با تکنولوژی بالا باشد (که احتمالش زیر صفر هست) در غیاس با تکنولوژی بارورسازی ابرها در آمریکا و اسرائیل که سالها از این سیستم اتسافده نموده اند عقب مانده تر خواهد بود، در حالیکه بارورسازی ابرها در هر دو کشور مذکور با شکست مواجه شده و نتایج مثبتی را نگرفته اند، چون بارش مصنوعی باران در یک منطقه سبب تغییر سیستم اکولوژیکی در یک منطقه دیگر می شود و چرخه طبیعی طبیعت به هم می ریزد.        

به نظر بسیار از کارشناسان بی طرف محیط زیست منطقه ای و جهانی تنها ترین راه نجات دریاچه اورمیه تنها و تنها گشودن حق آبه دریاچه اورمیه از سدها می باشد. 

سه راهکار دولت برای حل مشکل بی آبی دریاچه اورمیه و وعده های دور از منطق و عوام فریبانه

سه راهکار دولت برای حل مشکل بی آبی دریاچه اورمیه و وعده های دور از منطق و عوام فریبانه
در خبرها می خوانیم: دولت برای مهار سونامی نمک حاصل از خشک شدن پارک ملی دریاچه اورمیه طرح هایی را تصویب کرده است. طرح ها شامل:
1-    جابجایی حوضه به حوضه آب دریاچه اورمیه
2-    اصلاح روشهای آبیاری و جایگزینی روشهای نوین آبیاری
3-    بارور سازی ابرها
حال 3 طرح را کمی می شکافیم. این جابجایی از کدام حوضه خواهد بود؟ احتمالاً از رود آراز (ارس) و یا با احتمال کمتر دریای خزر. سوالی که به نظر اینجانب می رسد اولاً آیا شریکان این حوضه های آبی اجازه چنین کاری را میدهند؟ طبیعتاً نه. چون خود رود آراز از ترکیه سرچشمه می گیرد و آزربایجان شمالی و ارمنستان نیز مشاع این رود اند، دوماً تامین آب دریاچه اورمیه(Lake Urmia) از روز رود آراز مربوط می شود به مسائل حقوقی بین کشورها که حداقل چندین سال به طول می انجامد تا مسائل حقوقی این امر حل و فصل شود در ثانی فاصله رود آراز تا دریاچه اورمیه به حدی می باشد که کانال کشی از رود آراز به دریاچه اورمیه حداقل 3 سال وقت می طلبد که دریاچه اورمیه عاجلاً به منابع آبی نیازمند می باشد و این طرح در صورت عملی بودن و نظر موافق مشاعین رود آراز می تواند در زمره پروژه های میان مدت قرار بگیرد.همین طور دریای خزر که مشاعبین چندین کشور می باشد و مسائل رود آراز در مقیاسی وسیعتر را می طلبد. 
اصلاح روشهای آبیاری و جایگزینی روشهای نوین آبیاری: این به اصطلاح پروژه به یقین می توان گفت که جزء موارد میان مدت – بلند مدت می باشد و احتیاج به زیرساختهای فروانی دارد که حداقل 5-10 سال زمان می طلبد. فرهنگ سازی، منابع مالی جهت تامین نیازهای کشاورزان و تغییر روش از آبیاری سنتی به آبیاری مدرن و انواع وامهای بلند مدت و کم بهره، ایجاد انواع اشتغال، ... این طرح چیزی نیست که با بخشنامه حل شود باید با برنامه ریزی دقیق همراه شود تا اگر هدفمان نجات دریاچه اورمیه می باشد به عوض نجات دریاچه اورمیه کشاورزی و اقتصاد آزربایجان و منطقه را نابود نکنیم. دولت و وزارت جهاد کشاورزی می باید با افزایش آگاهی بین کشاورزان منطقه و فرهنگ سازی با بکار گیری بودجه ها و مراحل آموزشی در پروسه ای نوع کشت را نیز تغییر دهند، امروزه در آزربایجان و حوضه آبی دریاچه اورمیه (Lake Urmia) بیشتر گیاهانی کاشت می شود که نیاز به آب فراوان دارند (آفتابگردان، چغندر قند و ...) باید این روش در پروسه ای تغییر کرده و گیاهان کم آب مثل گندم و ... کاشته شده و یا به صورت دیم کاشته شود تا مصرف آب خاک کم شود در عوض دولت با پرداخت وام به کشاورزان ضرر ناشی از کاشت دیم را جبران کند. حتی می شود فرهنگ سازی کرد که 1-2 سال در منطقه سطح زیر کشت خیلی کم نگه داشته شود، برای نجات دریاچه اورمیه باید هزینه بدهیم و این هزینه را باید دولت تامین کند. اگر یک یا دو سال کشاورزان منطقه سطح زیر کشت را کاهش دهند هیچ موردی پیش نمی آید و در عوض می توانیم دریاچه اورمیه را از مرگ حتمی نجات دهیم.      
بارورسازی ابرها: یکی از عوام فریبانه ترین مواردی می باشد که هر از چندگاهی مورد استفاده ابزاری قرار می گیرد. اگر با باروسازی ابرها مشکلات مناطق خشک و کم آب در دنیا حل میشود مگر همگان بیکارند که پروژه های علمی بلند مدت را پیگیری کنند.هر کشورو منطقه ای که دچار کم آبی و خشکی شد فوری ابرها را بارور می سازد و کم آبی و خشکی در چند روز حل می شود. تا حالا در دنیا سابقه نداشته که خشکسالی و کم آبی کشور و منطقه ای با باروز سازی ابرها خاتمه بیابد، بلکه این روش در کنار پروژه های متعدد مورد بهره بردرای قرار می یگرد تا درصدی از خشک سالی و کم آبی را تامین کند.

طرح گرافیکی در رابطه با پارک ملی دریاچه اورمیه و وضعیت خشک شدن آن

یکی از کارهای ارزشمند هنرمندان ترک در رابطه با وضعیت زیست میحیطی وخیم دریاچه اورمیه که رو به موت می باشد

به زبان ترکی روی طرح نوشته شده که آی الله نه اولور قورتارماسین ...یعنی چه می شود که ای خدا تمام نشود